|
|
 |
| Weblog | Proza | Poëzie | Columns | Audio | Zoeken |
|
De wereldreis van Lode Bisschop
Chroom Digitaal Poëzie, 9 januari 2003 door Bert van Weenen "Dan weet ik dat ik enkel God nog hoor." Dit citaat is de laatste regel van Lode Bisschops gedicht 'Ommegang' (audioversie). In dit gedicht spreekt de dichter zijn geloof uit in een hemels hiernamaals:
En dat ondanks het zwijgen van God, die kennelijk alleen nog reageert op een vloek, waarna engelen "als licht naar beneden vallen / en uitdoven in de donkere aarde het donkere water". * * * Gisteren, op 8 januari 2003, is Lode Bisschop gestorven aan de gevolgen van een longontsteking. Hij werd eenentachtig jaar. Zo is er een eind gekomen aan een leven dat naast veel zwarte, donkere bladzijden toch ook hoofdstukken heeft opgeleverd vol liefde en licht. In Bisschops gedichten kun je veel ervan nalezen. Ze zijn verzameld in een handvol bijzondere dichtbundels: 'Op zwart naar wit' (1967), 'In en om' (1970), 'Inbreng' (1973), 'Uitersten binnenste buitersten' (1977) en 'Naslaagwerk' (1992). Lode Bisschop was een reiziger, iemand die net als Boudwijn Büch rusteloos rondtrok over de wereld. Vaak op pad, wat betekende dat hij dan moeilijk bereikbaar was. Maar na terugkeer kon hij er in een café in Amersfoort of wanneer hij bij ons op bezoek was in Leerdam, smakelijk over vertellen. Meer dan oppervlakkige anekdotes, want hij had een scherp oog voor de menselijke macht en onmacht. Zijn reizen hadden ook altijd een spirituele kant; ze waren ook een reis door eigen innerlijk. Er kleefde altijd iets romantisch aan, de zucht naar avontuur die je als lezer ook aantreft in Lode Bisschops gedichten. De reis door het innerlijk van de ziel gaat in Bisschops gedichten gelijk op met zijn liefde voor vrouwen. De erotiek is nooit ver weg. Op dit punt vertoont zijn werk verwantschap met de gedichten van Adriaan Morriën (1912-2002). Leg Morriëns bundel 'Een toegevoegd zintuig' maar eens naast Bisschops 'Naslaagwerk', beide uit 1992, en je proeft de overeenkomst. Deze twee hoofdlijnen in Bisschops leven en werk, reizen en erotiek, komen mooi tot uitdrukking in het gedicht 'Ruimtevaart':
Wat in dit vers opvalt, is de sterke sensualiteit. Bisschops poëzie zit vol met gevoelens en beelden, die dikwijls op een bizarre manier vorm hebben gekregen. De verwijzing naar de apocalyptische schilderijen van Jeroen Bosch – een fragment belandde op het omslag van Bisschops verhalenbundel 'Kolder om eigen dood' (1995) – is niet zomaar. Bij Bisschop heeft deze kosmische worsteling tegelijkertijd ook iets komisch. Er zit hoe dan ook een element van kolder in zijn gedichten en verhalen, al is dat wel een lach vanuit de afgrond, in het verhaal 'Kolder om eigen dood' geconcretiseerd in een imaginair sterfgeval. Bij Lode Bisschop tref je iets aan van hemelse humor. Ik bewonder hem erom, maar het maakte zijn werk moeilijk plaatsbaar in de christelijke literaire wereld (kerk en humor bijten elkaar) en daarbuiten (te expliciet religieus). * * * Maakt het voor begrip en waardering van iemands poëzie uit of je de dichter persoonlijk kent? Een klein verschil in beleving van de gedichten zal er zeker zijn. Ik ken Lode Bisschop vanaf het begin van de jaren negentig, toen ik een speciaal nummer van Chroom samenstelde over zijn werk tot '92. "Voor Ellen en Bert / van / Lode Bisschop / Leerdam, 11 Juni 1992" schreef hij in zijn kriebelige handschrift voorin mijn exemplaar van 'Naslaagwerk'. In 1994 werkte hij mee aan de beginselverklaring 'Wij van Chroom'; in de jaren daarna ontmoetten wij elkaar zo nu en dan in Amersfoort, in Bellevue of in de Amershof bij bijeenkomsten van de vereniging Schrijverskontakt. Lode was een prachtige vent. Eigenzinnig, soms recalcitrant en nors, maar vaker een aandachtig luisteraar vol humor en mededogen. Met zijn grote lijf en helblauwe ogen was hij in ieder gezelschap nadrukkelijk aanwezig. De slordigheid waarmee hij met zijn gedichten omging, die ik soms op vodjes papier kreeg aangereikt, was ook typerend voor zijn relaties met anderen. Maar ik kreeg sterk de indruk dat hij daar zelf het meeste onder leed. Mijn visie op de dood is hier irrelevant; hoe Lode Bisschop erover dacht, staat prachtig verwoord in 'Rank', een van de laatste verzen uit zijn laatste bundel 'Naslaagwerk':
Zo komt een wereldreiziger eindelijk thuis. Leerdam, 9 januari 2003
Meer informatie op deze website:
Externe links:
Overige bronnen:
|
|
|
|
|
|
Chroom Digitaal: online vraagbaak voor religieuze en christelijke literatuur |
|
|