Het volle leven van Ubbo-Derk Hakholt (1921-2005)

Chroom Digitaal Columns, oktober 2005

door Hans Kilian

Op 4 augustus 2005 kwam er een einde aan het leven van de Groninger dr. Jan Derk Plenter, waarmee tevens een einde kwam aan het schrijversschap van Ubbo-Derk Hakholt, zijn bekendste pseudoniem. In hem verloren Nederland en Vlaanderen een van de grootste veelschrijvers die zij ooit bezaten. Hij debuteerde in 1937 en publiceerde alleen al sinds 1988 meer dan vijftien bundels met korte verhalen, gedichten en aforismen, welke laatste hij zelf "kernspreuken" noemde. De catalogus van de Koninklijke Bibliotheek bevat meer dan vijftig titels.

Hij was lid van tal van schrijversverenigingen en schreef in een hele reeks bladen. Wie wel eens een literaire periodiek, bloemlezing, jaarboek of encyclopedie heeft ingekeken, moet iets van of over hem gelezen hebben. Als Haarm Diek schreef hij ook nog in het Gronings dialect, ook voor de jeugd.

Ook in zijn burgerleven was Jan Plenter meer dan normaal actief. Hij studeerde culturele antropologie, promoveerde in 1953 in de theologie, en was predikant, docent cultuurgeschiedenis, directeur van een internaat, reisleider en oprichter van een jeugdbeweging. Hij werkte in Nederland, Israël, Indonesië en Nieuw-Guinea. Een vol leven dus, zelfs zonder nog eens al die schrijverij. Hoewel zijn gezondheid zodanig achteruit ging dat hij naar een aanleunwoning in Delfzijl moest verhuizen, schreef hij tot aan zijn dood; zijn laatste werk zal postuum verschijnen.

Gedichten en korte verhalen

Zijn gedichten als Ubbo-Derk Hakholt zijn doorgaans vrije verzen met een anekdotische, soms filosofische of humoristische inslag. Merendeels getuigen zij van een pessimistisch instelling. Zijn "kernspreuken" variëren van persoonlijke invallen tot aforismen met universele waarden. Sommige zijn vooral sofismen. Onder eigen naam schreef hij ook artikelen op godsdienstig terrein.

Zijn talent kwam het best naar voren in zijn vele korte verhalen. Deze zijn speels en satirisch en hebben veelal een verrassend plot. Zij zijn geëngageerd zonder politiek te worden; vooral het absurde in het leven inspireerde hem. Men zou ze fantastisch-ironisch kunnen noemen, net als die van Belcampo. In een brief aan mij zag hij taal- en geestverwantschap tussen ons. Aan lange werken heeft hij zich nauwelijks gewaagd, daarvoor vond hij zijn wereldbeeld te gefragmenteerd.

Informatie over Groningse dichters: Ubbo-Derk Hakholt