Vestdijk en de muziek

Chroom Digitaal Columns, februari 2007

door Alfred Valstar

Simon Vestdijk – de romanschrijver die veel schreef zonder het niveau daaronder te laten lijden – schreef ook veel over muziek. Zelf was hij een goed musicus en had, net als Maarten 't Hart, een grote en diepe binding met (klassieke) muziek. Wanneer 't Hart over muziek schrijft wordt Vestdijk met regelmaat als een soort oude leermeester waardig geciteerd, alleen bij Mahler scheiden hun wegen. Mahler was voor Simon Vestdijk een grootheid, evenals Bach en Bruckner.

Vestdijk schreef dus veel over muziek en haar componisten. Opvallend daarbij vind ik de vaak quasi-gezaghebbende toon, die misschien bij de geest van die tijd hoorde. Met het fenomeen Vestdijk heb ik altijd een soort haat-liefdeverhouding gehad. Zijn romans heb ik op een paar na allemaal geboeid gelezen, zelfs al heb ik feitelijk weinig op met zijn "geestelijke" wereld. Anders dan zijn romans boeit Vestdijks muziekgeschrijf me veel minder. Het heeft er voor mij te veel van weg, dat hij bij zijn favoriete componisten op schoot zit (iets waar ook Maarten 't Hart wat van heeft). Dan – bij het schrijven over muziek dus – ligt de inlegkunde als een kat op de loer.

Een bekende opvatting van de "nihilist" Vestdijk was, dat het eigenlijk louter een kwestie van tijd was eer het geloof, als een soort cultureel fossiel, ons denken zou verlaten. In deze opvatting heeft hij, nu bijna veertig jaar na zijn dood, nog steeds geen gelijk gekregen, integendeel. In contrast met deze overtuiging van Vestdijk is het opvallend dat "het geloof" voor zijn geëerde vrienden Mahler, Bruckner en Bach juist een onmisbare component was voor hun werk, waarbij Mahler dan wel het meest strijd leverde.

Hoe verzoen je zulke feiten met je eigen nihilistische opvattingen wanneer je over de muziek van deze mensen schrijft? Inlegkunde kan daarbij misschien helpen, maar het oogt dan wel als een zwaktebod, zelfs voor een beroemd schrijver uit Lahringen.

Eerder gepubliceerd op: alfredvalstar.hyves.nl