Verrassende argeloosheid

Over 'Dat zijn zo de dingen waar het hier om gaat' (2002) van Jan de Bas

Chroom Digitaal Poëzie, maart 2002

door Klaas de Jong Ozn.

Jan de Bas (1964) is historicus en leraar. Hij promoveerde in 1999 op de (korte) geschiedenis van de Evangelische Volkspartij: 'De muis die even brulde'. Tevens is hij dichter, maar zo iemand die de beschouwer van zijn verzen af en toe in verwarring brengt.

Op de achterflap van zijn onlangs verschenen laatste bundel 'Dat zijn zo de dingen waar het hier om gaat' wordt hij "een huis-, tuin- en keuken-dichter genoemd. Alleen al die titel: je zou haar eerder plaatsen in een lezingen- en discussiecircuit dan boven een bundel gedichten. Toch is hij goed van toepassing op wat er volgt. Maar anders dan veel andere dichters verstopt Jan de Bas "de kern" niet in een hoeveelheid ondoorgrondelijkheid, maar laat haar naïef en verrassend te voorschijn springen. Zoals in het gedicht over een prekende dominee:

(...) Soms zwaait
hij even met zijn hand.

Naar God? Nee, nee,
die is ver weg
en laat zich zelden zien.
Hij zoekt zijn microfoontje.

Zoiets vind je dan wel een "aardig gedicht", maar bij een volgend vers denk je: "Moest dit nu ook in deze bundel?" Niet dat je wilt dat De Bas "serieuzer" zou worden, grondiger, dieper spittend. Nee, dat verrassende, die argeloosheid af en toe, dat is wel zijn kracht. Maar hij zou er toch kritischer mee om moeten gaan. Hoewel je als lezer ook weer op moet passen, want af en toe dreig je over iets heen te lezen. Mee daarom hier in zijn geheel een gedicht dat ik kon waarderen:

O WAT ERG!

De man van hierboven komt
me vertellen dat zijn vrouw en
hij niet langer meer bij elkaar.
Ze hadden het nog wel geprobeerd,

maar zoals het gaat met
poëzie: een sonnet blijkt een
kwatrijn, een komma wordt
een punt en een vraagteken

blijft staan. Ik zeg de man
dat ik hem goed begrijp,
juist omdat ik dichter ben.
Hij knikt en stamelt: 'O, wat erg!'

Eerder verschenen in Centraal Weekblad, 8 maart 2003

De Prom, Amsterdam 2002, ISBN 90-680-1844-2

Meer informatie op deze website:

• interview over 'De muis die even brulde' (1999)
• recensie van 'Zachte feiten' (1997)
• Bert van Weenen over 'Artikelen des Gedichts' (1997)

Overige bronnen:

• recensie door Rien van den Berg in ND 1 november 2002

AD = Algemeen Dagblad
CW = Centraal Weekblad
FD = Friesch Dagblad
HN = Hervormd Nederland
RD = Reformatorisch Dagblad
ND = Nederlands Dagblad
NRC = NRC/Handelsblad
VK = de Volkskrant
VN = Vrij Nederland

Terug naar boven