Moord op Pim Fortuyn

door Rob de Vos

Dag Bert, ik zie op je site dat je niet alleen meer geloof hebt in die ene dode heer van tweeduizend jaar terug, maar nu ook in die andere, die nu al maandenlang de stemming in Nederland bepaalt, en dat ook na zijn dood nog wel even zal blijven doen.

Ik zou willen zeggen: laten we het nu eens nuchter bekijken. Dan zou blijken dat Fortuyn en zijn gedachtengoed op zich weinig nieuws bracht. Maar zou zo'n poging zin hebben? Immers: wie het christelijk geloof ontleedt, ziet ook dat het eigenlijk niks voorstelt, en gebouwd is op drijfzand. Desondanks geloven er al tweeduizend jaar lang heel veel mensen in. (En toegegeven: in sommige opzichten hebben de meest sociale christenen een positieve invloed op de maatschappij uitgeoefend.) Wie in Fortuyn gelooft zal zich ook niet zo snel door nuchtere feiten op andere gedachten laten brengen.

Fortuyn hield er een eigenaardige mengelmoes van meningen op na, aangevuld met een aantal onpraktische oplossingen. Zijn aanhangers bestonden aanvankelijk onder andere uit mensen uit oude wijken die meenden dat hij net als zij tegen "de buitenlanders" was. Maar Fortuyn was niet tegen buitenlanders. Hij had het vooral niet op met mensen die geen succes hebben in het leven. Dat men daaronder nogal wat allochtonen vindt, is wel duidelijk natuurlijk.

Een andere groep aanhangers vond hij bij de mensen die het goed gaat. Die hadden zijn ideeën beter begrepen. Iemand als Fortuyn aan de macht zou hebben gemaakt dat het hen nog beter zou gaan. In dat opzicht kan je gewoon zeggen dat Fortuyn politiek gezien een VVD'er was, een van de rechtervleugel. Bij Fortuyn zelf was dat niet zo heel duidelijk, omdat hij er – zoals gezegd – een mengelmoes van ideeën op nahield. Bij de huidige LPF-kamerleden zal waarschijnlijk duidelijker blijken dat de VVD weliswaar flink heeft verloren, maar dat hun politieke richting nog even sterk, of zelfs nog sterker, is vertegenwoordigd in de Tweede Kamer.

Om de een of andere reden sprak Fortuyn mensen aan. Het zal een kwestie van smaak zijn. Ik vond hem zowel fysiek als in zijn gedrag nogal weerzinwekkend. Dat zal ook aan zijn ideeën hebben gelegen. Ik kan inhoud en vorm nooit zo goed van elkaar scheiden. Een flink aantal Nederlanders voelde zich echter wel door zijn verschijning aangesproken, helemaal losstaand van zijn ideeën.

Zo zijn er dus al drie groepen die zich door hem voelen aangesproken: bewoners van oude wijken, beter gesitueerden en zij die op zijn verschijning, zijn manier van optreden, vielen. Dat alles leverde hem in de peilingen aardig wat stemmen op, met als gevolg dat nog meer mensen op hem gingen stemmen. Dat soort peilingen beïnvloedt de verkiezingen behoorlijk.

Al jarenlang boden de Nederlandse omroepen Fortuyn alle kans om zijn gedachten naar voren te brengen. De laatste maanden nam dat alleen maar toe. Naast de mensen die het goed gaat, die alle reden hadden om op hem te stemmen, kwamen daarom steeds meer mensen op het idee dat te doen. Voor vele mensen werd hij een lieveling. Wat hij zei of deed, deed er voor hen niet meer toe. Wie hem tegensprak werd door hen beschouwd als een schoft.

In het zo ontstane klimaat kon het natuurlijk gaan gebeuren dat tegenstanders dingen gingen zeggen die niet kloppen. In Nederland wordt men al snel voor fascist, racist, etc. uitgemaakt. Dat is al vaker gebeurd, en het is nooit aanleiding geweest iemand dood te schieten. Toch vragen sommige dingen ook wel eens om beter lezen. Als men ergens zou schrijven dat ik, net als Hitler, vegetariër ben, zou dat nog niet betekenen dat men vond dat ik een nieuwe Hitler ben. Maar wie kwaad wil, kan wel beweren dat er zoiets staat.

De moord is iets wat niemand kon voorspellen. Er lopen overal gekken rond, en hun politieke ideeën zijn min of meer toeval.

Na zijn dood ontstond een lichte hysterie, die ik zo onsmakelijk vond dat ik er verder geen woorden aan vuil wil maken. In dat klimaat werden opnieuw, nu door zijn aanhangers, vele dingen gezegd die nergens op sloegen.

Wat hebben we dus uiteindelijk: een door Fortuyns warrige gedachtengoed geïnspireerd gezelschap dat Nederland wat rechtser gaat maken. Het was immers niet voor niets dat de ChristenUnie als een van de weinige partijen vooraf al zei niet met de LPF te willen regeren. In die partij heeft men begrepen dat een sociaal christelijke politiek niet samengaat met de "ieder voor zich en God voor ons allen" gedachte, die eigenlijk de kern is van Fortuyns denken.

Dat jij op de LPF hebt gestemd, en er propaganda voor maakt, wil dus – naar mijn mening – niet veel anders zeggen dan dat je een rechtse VVD-politiek steunt. Dat is je goed recht. Maar doe daar dan niet zo sentimenteel over. Doe niet alsof er een revolutie gaande is, terwijl het vooral gaat om de behoudzucht van mensen die alles al hebben. En verkoop dat gedachtengoed dan niet als "de" vrijheid zoals je doet door de uitspraak "Als samenleving is er ons alles aan gelegen om de vrijheid een grote toekomst te geven" te citeren. Vrijheid is een begrip dat op vele manieren kan worden gebruikt. Naar mijn idee is de door Fortuyn bedoelde vrijheid niet meer dan het recht van de sterkste.

Rotterdam, 20 mei 2002

Terug naar indexpagina van dossier