Pims persoonlijke maat

"Velen vergaten na zijn dood dat Pim niet alleen politicus was, maar tevens maatschappelijk filosoof en denker. Dit deel van zijn leven en visie wordt vaak onderbelicht."

door Lucas Hartong

Ik herinner mij levendig de moord op Pim Fortuyn. De maandag-avond dat hij vermoord werd, zat ik in een vliegtuig op weg naar Cuba, Havana om daar persoonlijke – overigens volstrekt a-politieke – vrienden te ontmoeten. De avondkranten aan boord stonden bol van foto's, commentaren en reacties. Na terugkeer uit Cuba, ruim een week later, had ik rustig de tijd om het "oude" nieuws door te nemen. Ik heb daarbij sinds lange tijd gehuild. Mijn zoontje snapte er niets van ("pappa's huilen toch niet?"), maar ik heb hem geloof ik enigszins duidelijk kunnen maken dat als bijzondere mensen vermoord worden, huilen is toegestaan.

En waarom? Omdat Pim Fortuyn een bijzonder mens was, een flamboyante persoonlijkheid die het unieke van dossierkennis en politiek gevoel in zich verenigde. Iets wat je eens in de zoveel tientallen jaren tegenkomt. Nederland had ongetwijfeld veel meer kleur gekregen binnen Europa met Fortuyn als premier. Wellicht was ons land weer op weg geweest naar meer zelfstandigheid en "couleur locale". We zullen het nooit weten.

Op het graf van Pim Fortuyn staat en prachtig gedicht van A. Roland Holst. Het geeft de wens weer van de Nieuwe Politiek, die meer dan ooit nodig en gewenst is:

Ik zal de halmen niet meer zien
noch binden ooit de volle schoven
maar doe mij in de oogst geloven
waarvoor ik dien...

Pims "oogst" staat in dit geval voor een aantal belangrijke doelstellingen, namelijk: overbrugging van de kloof tussen kiezer en gekozene, praktisch en effectief ingesteld beleid, terugdringing van de bureaucratie en focus op de menselijke maat. Stuk voor stuk punten waarop het tijdens de paarse regeerperiode fout ging. Zal die oogst nog rijpen na 6 mei 2002?

De menselijke maat

Praktisch en effectief ingestelde politiek zou niet moeten draaien om partijpolitieke belangen maar om de oplossing van knelpunten en problemen in de maatschappij. Als we het over normen en waarden hebben, dan gaat het niet over linkse of rechtse waarden, maar over universele normen en waarden waarover de meeste mensen het eens zijn. Als we het hebben over het oplossen van knelpunten in de zorg, gaat het om de problemen die iedereen (h)erkent als primaire knelpunten. Dan moet je niet gaan debatteren over details, maar moet je de grote lijnen aanpakken.

Oftewel: het probleem onder woorden brengen, mensen erbij betrekken die er vanaf de werkvloer verstand van hebben en tevens duidelijke doelstellingen formuleren om naartoe te werken. Daarbij kan de oude politiek nog aardig wat leren van het bedrijfsleven middels een aantrekkelijke kruisbestuiving. De bureaucratie in ons land is dermate uit de hand gelopen, dat we vaak door de bomen het bos niet meer zien. Een uiting daarvan is het enorm teruggelopen serviceniveau van instanties en de onvriendelijkheid waarmee veel burgers worden bejegend. Het is triest om te zien hoeveel geld er wordt rondgepompt in instellingen en instanties die langs elkaar heenwerken, dubbel werk doen of zelfs helemaal geen werk doen.

Focus op de menselijke maat is wel het belangrijkste in de visie van Fortuyn. Waarom moet het in Nederland altijd groter, beter, sneller? De Nieuwe Politiek wil het goede behouden en het minder goede afremmen of afschaffen. Naast materiële zaken zijn er ook immateriële belangen. Waar moet de economische groei eindigen? Is de Beurs eigenlijk geen waanzin met haar bedrijfswaarden in lucht in plaats van werkelijke, intrinsieke waarde? Het had veel ellende kunnen voorkomen... Is een leven zonder stress en burn-out nog mogelijk? Moet de werkdruk nog hoger oplopen met navrante ziektekosten? De werknemers bij schuldhulpverlenings-bedrijven draaien overuren en begeleiders van de sociaal zwakkeren binnen de samenleving weten niet meer waar ze nieuwe werknemers vandaan moeten halen. Ligt hier geen schuld bij de banken die klakkeloos jarenlang grote tophypotheken en leningen hebben verstrekt aan cliënten zonder zich af te vragen waartoe dit allemaal leiden zou?

'Terug naar de menselijke maat' is een kernthema in de boeken van Fortuyn. Dat wil zeggen: aandacht voor elkaar in een setting die overzichtelijk is. Dus: kleinere scholen, steden, ziekenhuizen en goed functionerende voorzieningen voor eenieder die daar behoefte aan heeft. Aandacht voor personeel op de werkvloer dat hard werkt en afwijzing van top- en interimmanagers die bakken met geld wegslepen uit doorgaans noodlijdende bedrijven. Maar ook: meer nadruk op verantwoordelijkheid en – vies woord – plicht. Niet alles draait om rechten en "vrijheid, blijheid" in de vorm van een ontspoord tolerantiebeleid. Zo kwam bij Fortuyn het gezin weer in beeld als basis voor de maatschappij: daar immers wordt verantwoordelijkheid aangeleerd en gewezen op normen en waarden. Velen vergaten na zijn dood dat Pim niet alleen politicus was, maar tevens maatschappelijk filosoof en denker. Dit deel van zijn leven en visie wordt vaak onderbelicht.

Integriteit

Een zaak die daarom de komende tijd politiek aan de orde moet komen, is de integriteit van bestuur en bestuurders. Zijn zij aanspreekbaar, transparent, recht door zee en voluit menselijk als dienaren? Daarbij mag de maatschappelijk-filosofische visie van Fortuyn evenmin vergeten worden. Het gezin, de vader en moeder zijn bijzonder belangrijk (lees: 'De verweesde samenleving') en verdienen meer aandacht. De maatschappij zal beter af zijn als de opvoeders thuis en op school positieve normen en waarden gaan overbrengen. Daarbij zal het judeo-christelijke erfgoed van Nederland een uitstekende rol kunnen spelen met haar rijke traditie aan "ethical values". Het Democratisch Platform Nederland blijft als mederepresentant van Pims idealen in die oogst geloven.

Sommelsdijk, 5 februari 2003

Lucas Hartong is voorzitter van Democratisch Platform Nederland, dat deelneemt aan de Provinciale Staten-verkiezingen van Zuid-Holland.

Telefoon 0187-484255 of 06-54680832.

Terug naar indexpagina van dossier