|
|
|
| Weblog | Proza | Poëzie | Columns | Audio | Zoeken |
|
Een oogstOver 'Oogsteen' (2009) van Hester KnibbeChroom Digitaal Poëzie, december 2009 door Alfred Valstar Als je veel gedichten leest, dan lijkt het soms dat je weet wat je verwachten kunt. De verrassing lijkt dan minder te worden en de routine wacht je op. Erg gevaarlijk voor jezelf en onprettig voor anderen met wie je over gedichten praat of voor wie je over gedichten schrijft. Met deze waarschuwing aan mijzelf open ik deze bespreking van Hester Knibbes 'Oogsteen – Een keuze uit de gedichten 1982-2008'. In een tijd dat de routine me weer eens opwachtte – ruim twintig jaar terug – noemde iemand mij de naam van Hester Knibbe. "Een volstrekt eigen geluid," zei hij. Zijn opmerking bleef bij me hangen en op een zeker moment nam ik twee bundels van Knibbe ter hand: 'Een hemd van vlees' en 'Een bittere navel'. Het "eigen geluid" werd meteen bevestigd. De gedichten van Knibbe lazen weldadig en op een enkel gedicht na dat wat weerbarstiger overkwam, kon ik er snel inkomen. Dat was dus mijn ouverture op het werk van dichteres Hester Knibbe. De routine had het op een lopen gezet bij het lezen van dit werk. Een verfrissing voor deze poëzielezer. VergankelijkheidDe uitgever vond het wellicht tijd voor een nieuwe impuls en kwam dit jaar met de verzamelbundel 'Oogsteen'. Er is geselecteerd uit Knibbes bundels en daar heeft de dichter zelf de hand in gehad. Over het resultaat van deze selectie valt misschien te discussiëren, maar de oogst mag er wezen. Ik ken niet al haar werk – een hele toer bij wat ze op haar naam heeft staan – en kan dus niet zeggen of er bij het maken van deze selectie bepaalde - evenzeer uitstekende - gedichten gesneuveld zijn. Deze lijvige bundel is een ruimhartige introductie tot Knibbes werk en kan veel niet-gedichtenlezers doen veranderen in gedichtenlezers. Op zich een verdienste. In het werk van Knibbe is het terugkerende thema van de tijd aan te wijzen. Tijd is voortdurend voelbaar in gedichten over vergankelijkheid versus wat er van waarde kan zijn/blijven. Vergankelijkheid komt naar voren in het aanstippen van de menselijke kwetsbaarheid, kinderen, ouderen en de herinnering aan haar elf jaar geleden aan een hersentumor overleden zoon. De afwezigheid van haar zoon keert in al haar werk sinds zijn overlijden terug. In haar bundels 'Antidood' (1999) en 'De buigzaamheid van steen' (2005) zijn kwetsbaarheid, ziekte en dood bepalende onderwerpen. Knibbe verwerkt deze dingen in het schrijven over oudheid, kunst (geschilderd en getoonzet) en/of religieuze onderwerpen. Door veel te verwijzen naar de oudheid komt de "tijdsgedachte" met gepaste regelmaat naar voren en zo wordt tussen haar regels door de betrekkelijkheid van ons "vaste" heden merkbaar. PijnlijkOm het vele moois te benoemen ontbreekt me hier de ruimte en zou ik te veel moeten gaan citeren. Ik kies daarom voor een globale benadering om te eindigen met twee volledig gedichten. Bundeltitels als 'Een hemd van vlees', 'Een dunne duurzaamheid', en 'Bedrieglijke dagen' zeggen alles over wat ik hierboven al samenvatte. Misschien is haar werk door thema's als tijd en vergankelijkheid juist wel tegelijk zo "eigen" als toegankelijk voor de lezer. Het begrip "eigen geluid" duidt hier op een pijnlijke schoonheid. Het is mooi en eigen, waarbij "eigen" een zeer pijnlijke kant heeft. Het her-lezen van deze gedichten tijdens mijn vakantie heeft mijn waardering voor deze dichteres verdiept en vernieuwd. Het persoonlijke van de schoonheid van de poëzie van Hester Knibbe is regelmatig mee te beleven. Hier als voorbeeld een deel uit de cyclus 'Antidood':
Het gedicht van een moeder waar je steeds weer stil van wordt, misschien zelfs stom, voor korte tijd. Een prachtig gedicht vind ik ook 'Goede Vrijdag' (slot van de cyclus 'Muziekschool') uit de bundel 'Verstoorde grond'. Als lijdensgedicht op zich al prachtig, maar wanneer je het in de context plaatst van Knibbes eigen verhaal, dan wordt de dichteres tot een Maria, die de gebeurtenis ondergaat. Het begrip 'lijdensgedicht' krijgt in dit "paasgedicht" een zeer lyrische lading:
|
|
De Arbeiderspers, Amsterdam 2009, ISBN 9789029571579 Externe links:
|
|
|
|
|
Chroom Digitaal: online vraagbaak voor religieuze en christelijke literatuur |
