Lezers 'doen' Golgotha

• Over 'Enkel in Zijn wonden' (2001) van Rien van den Berg (red.)

door Alfred Valstar

Voor de doorgewinterde poëzielezer zijn bloemlezingen toegiften op wat hij of zij al kent, terwijl oorspronkelijke bundels natuurlijk het echte werk zijn. Voor de beginnende of aarzelende poëzielezer ligt dat uiteraard anders; het echte werk is gauw te zwaar. Voor hem/haar is een themabundel juist de ideale opstap naar het lezen van gedichten in het algemeen. Doordat een kenner de gedichten in zo'n bundel thematisch verzameld heeft, krijgt de lezer een mooie, aangereikte voorzet.

Themabundels doen daarom veel goed. Ze maken poëzie beminder en toegankelijker. Het enige nadeel dat daarbij op de loer ligt, is het feit dat de bundelaar, vanwege de omzet, de verleiding niet kan weerstaan de lat te laag te leggen. Laagdrempelige bundels doen het zeker goed, maar doen snel te veel water in de wijn.

In de paasbundel 'Enkel in Zijn wonden', samengesteld door Rien van den Berg, is een dergelijke concessie niet gedaan. De gedichten hebben doorsnee een hoog niveau en dwingen de lezer tot herlezen. Sommige verzen zijn, voor wie met poëzie vertrouwd is, nogal bekend ('Gij badt op eenen berg alleen' van Guido Gezelle, 'De soldaat die Jezus kruisigde' van Martinus Nijhoff en 'Reiziger "doet" Golgotha' van Gerrit Achterberg). Het zijn soms dus bekende en beminde verzen, dat wel, maar ook deze "hits" trekken nog steeds de aandacht van de lezer, een aandacht die blijft. Dergelijke gedichten mogen in een goede paasbundel gewoon niet ontbreken.

Ook liedteksten

Gelukkig heeft Rien van den Berg ervoor gezorgd dat er ook minder bekend materiaal in staat, zoals bij voorbeeld: 'Akeldama' van Zbigniew Herbert (vertaald uit het Pools) en 'Wij zijn maar mensen' van Jan Willem Schulte Nordholt.

Naast gedichten heeft de samensteller ook diverse liedteksten opgenomen. Het bekendste is wel 'Midden in de dood' van Muus Jacobse, maar ook teksten van Ria Borkent, L. Strengholt en Henk Knol. Hieruit blijkt het streven van Van den Berg om de bundel tevens geschikt te maken voor liturgisch gebruik tijdens de Veertigdagentijd en rond Pasen. Het mooie hiervan is dat het (literaire) gedicht – zij aan zij met goede liederen – een "comeback" kan maken in de kerk. Al met al een mooie aanzet tot een vernieuwde praktijk. Men schrijve voort.