Gerard Reve (1923-2006)

De grootste stilist uit onze hedendaagse literatuur is de rooms-katholieke schrijver Gerard Reve (geb. 14 december 1923; tot 1973 publicerend als Gerard Kornelis van het Reve). Al beroemd door zijn debuutroman 'De Avonden' (1947), wist hij in de periode 1960-1975 de aandacht van het Nederlandsche Volk op zich gericht te houden door allerlei tumult rondom zijn brievenboeken (God als Ezel) en liefdesromans (expliciete homo-erotiek). Zijn toetreding tot de Rooms-Katholieke Kerk op 27 juni 1966 werd niet door iedereen serieus genomen, maar lijkt toch een logisch gevolg te zijn van Reves zoektocht naar de ultieme verlossing. Een verlossing die Reve overigens eerder vindt bij Maria, volgens hem de Vierde Persoon Gods, dan bij Jezus Christus. Behalve als uitmuntend taalkunstenaar is Gerard Reve verder vooral bekend vanwege zijn sado-masochistische "revisme". In de periode 1959-1967 was Reve redactiesecretaris van het literaire tijdschrift Tirade. In 1969 werd Reves werk bekroond met de P.C. Hooftprijs en in april '74 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Gerard Reve overleed op 8 april 2006 in België in het verpleeghuis waar hij in mei 2004 was opgenomen wegens de gevolgen van de ziekte van Alzheimer. Over die ziekteperiode schreef HP/De Tijd-journalist Ad Fransen de indringende reportage 'De nadagen van Gerard Reve' (2002). [Bert van Weenen]

TREURZANG OP GOEDE VRIJDAG

Gedachtig aan Uw Sterven heb ik lang gevast,
en al die tijd niet eens gedronken.
Zo zie je weer: bij God is alles mogelijk.
Maar toon mij toch, als oogst van dit rampzalig leven,
één regel, die de moeite waard en leesbaar was.

uit: 'Het Zingend Hart', Amsterdam 1973

'De Avonden' (1947)
'Werther Nieland' (1949)
'De ondergang van de familie Boslowits' (1950)
'Verzameld Werk' (1956)
'The acrobat and other stories' (1956; Ned. vert. 1963)
'Tien vrolijke verhalen' (1961)
'Commissaris Fennedy' (toneel; 1962)

"Hierna experimenteerde hij met een nieuwe vorm: de brief. In Tirade begon hij in 1962 reisbrieven te publiceren, die rijkelijk doorspekt waren met overpeinzingen waarin hij uitweidde over zijn alcoholisme, zijn homofilie en zijn religieuze gevoelens, waarbij de scheidslijn tussen charlatanerie, vroomheid en ironie nauwelijks te trekken is."
– Chamuleau/Dautzenberg, 'Nederlandse letterkunde 2', blz. 266

'Op Weg Naar Het Einde' (1963)
'Nader tot U' (1966) • lezing door Henk van den Bosch
'Veertien etsen van Frans Lodewijk Pannekoek voor arbeiders verklaard' (1967)
'Vier Pleidooien' (1971)

'De Taal der Liefde' (1972)
'Lieve jongens' (1973)
'Het Zingend Hart' (gedichten; 1973)
'Het Lieve Leven' (1974)
'Ik Had Hem Lief' (brieven; 1975)
'Een Circusjongen' (1975) • recensie door Bert van Weenen

"Nescio heeft weinig geschreven en in dat weinige zijn, naast onsterfelijke novellen, ook nogal wat zwakke plekken aan te wijzen. Van het Reve moge zich dan meermalen (...) een toegewijd leerling van Nescio tonen, hij heeft in 'De Taal der Liefde' de meester verre overtroffen. Mulisch en Wolkers kunnen zich niet met hem meten. Hermans is knapper als romancier. Vestdijk en Claus waarschijnlijk ook. Maar een pagina Van het Reve overtreft elke andere pagina proza in onze naoorlogse letterkunde, door een humor in de taal, waarin het archaïserende woord samengaat met het triviale, serieus betoog met doodgewoon gemeier, extase met alledaagsheid en nuchter overleg."
– Wam de Moor in 'Wilt u mij maar volgen?', blz. 110

'Oud en Eenzaam' (1978)
'Moeder en Zoon' (1980)
'De vierde man' (1981) reportage over boekenweekgeschenk
'Brieven aan Josine M.' (1981/1994)
'Wolf' (1983)
'De stille vriend' (1984)
'Roomse Heisa' (1985)
'Verzamelde Gedichten' (1986) • column Rien van den Berg
'Bezorgde Ouders' (1988)

'Gerard Reve leest "De Avonden" ' (1991) www.vpro.nl/reve

'Zondagmorgen zonder zorgen' (1995) • recensie Bert van Weenen
'Het Boek Van Violet En Dood' (1996) • recensie Bert van Weenen
'Brieven aan Matroos Vosch 1975-1992' (1998)
'Het hijgend hert' (1998) • recensie Bert van Weenen

'De Avonden' (speciale uitgave met afdruk van het manuscript; 2001)
'Briefwisseling 1951-1987' (met Geert van Oorschot; 2005)
'Het volle leven - Herinneringen aan Gerard Reve' (2006)
'Moedig Voorwaarts - brieven aan Bert en Netty de Groot 1974-1997' (2007)

omslag in groter formaat

"Van alle grote geesten en genieën die ik bewonder, is Gerard Reve degene die zo heftig en onvoorwaardelijk in mijn leven is binnengedrongen dat ik mij afvraag of hij er ooit nog uit zal verdwijnen."
– Diederik van Vleuten, 'Het volle leven', blz. 126

omslag De Parelduiker 2006-3

"Ik denk dat het onmogelijk is om van Reves werk te houden zonder van Reve te houden, wiens persoon in het werk immers onverbiddelijk centraal staat, tot op de bodem uitgediept."
– Willem Melchior in De Parelduiker 2006-3, blz. 58

omslag 'Avonden op het Landgoed'

"Ten tweede heeft de confrontatie met zijn obsessies, angsten en begeerten, waarvan wij gedurende die negen dagen soms op het onverdraaglijke af getuige zijn geweest, mijn kijk op zijn werk ingrijpend bijgesteld, zeker voor wat betreft de verwevenheid van zijn literaire arbeid met zijn opvattingen over de menselijke natuur en, daaruit voortvloeiend, zijn religie, die veel meer betekende dan louter ironisch gekoketteer, maar juist een sleutelpositie innam in de hoogstpersoonlijke symbolische ruimte die de schrijver zijn hele leven lang als een beschermende bolster rondom zichzelf heeft opgetrokken."
– Erwin Mortier, 'Avonden op het Landgoed', blz. 6

Zoek Gerard Reve met Google

Gerard Reve in de Wikipedia