De dichtbundel Slagveldtoerisme is
verkrijgbaar op de website van Bruna

Kwetsbare poëzie

Over 'Slagveldtoerisme' (2008) van Hilbrand Rozema

Chroom Digitaal Poëzie, januari 2009

door Wouter de Vries

De nieuwe bundel van dichter en journalist Hilbrand Rozema kent lange zinnen van weinig woorden. En zoals een Groninger betaamt, heeft die aan een half woord genoeg. Maar weinig halve woorden, want Rozema floreert in taligheid.

Dit brengt enerzijds prachtige constructies met zich mee, zoals de eenvoudige maar prachtige beginzinnen van de vierdelige cyclus 'Losgeregende bloesems': "Het licht van de zon / op de losgeregende bloesems." Anderzijds wordt Rozema’s beeldspraak soms diffuus door deze constructies: "Als grondgeboren slingeraap / op een avond de velden over gelopen."

Rozema past in een traditie van christelijke dichters zoals Henk Knol, Lenze L. Brouwers, Koos Geerds en Huub Oosterhuis. Zijn journalistieke baan bij het Nederlands Dagblad (de spreekbuis van gereformeerd Nederland) heeft een duidelijke weerslag op zijn gedichten. Niet alleen zijn religieuze achtergrond, maar ook de journalistieke werkwijze klinkt door in zijn poëzie. Rozema's gedichten zijn veelal poëtische reportages in een christelijk sausje over onder andere zijn Groningse geboortegrond, zijn voorouders, de reizen die hij maakte naar het buitenland en de kerkklok die uit de toren van Workum was gevallen. Ook al steekt hij zijn levensovertuiging niet onder stoelen of banken, nergens lees je belerende, prekende poëzie die een bredere kijk op het leven in de kiem smoort. Zij is eerder vitaal en helder genoeg om tot nadenken aan te zetten.

De bundel 'Slagveldtoerisme' is opgedeeld in vier hoofdstukken. Hij begint met een poëtische contactadvertentie. Dit gedicht fungeert als een prima inleiding op het taalspel dat komen gaat. Rozema schuwt in zijn bundel geen enkel onderwerp. We worden meegenomen naar Overschild, Turijn, Antwerpen en Afrika en lezen over religie, kunst, oorlog en ziekte. Allemaal grote onderwerpen, maar toch zijn juist de gedichten over zaken die zich dichter bij huis afspelen, de mooiste.

Deze persoonlijk gedichten lezen we voornamelijk in het eerste en laatste deel, getiteld 'Begin' en 'Gebroken lampen', en zij intrigeren de lezer. Bijvoorbeeld de beginzinnen van het prachtige gedicht 'Schoolplein':

Op het schoolplein, vroeger, wilden de knikkers
naar het middelpunt. Ze tikten elkaar aan
en cirkelden als moleculen van geluk

de potkuiltjes binnen van aangestampte modder.

In het laatste deel van 'Slagveldtoerisme' staat het prachtige driedelige gedicht over het kerkje in het Groningse dorpje Overschild dat gesloten wordt: "De dichters komen afscheid nemen. We roken wat / en schoppen moe tegen de grond."
Deze poëzie is zintuiglijk, komt soms heel dichtbij en is even meedogenloos als meegaand.

In de middelste delen, met de titels 'Reizen' en 'Slagveldtoerisme', is de toon afstandelijker. Hier trekt de geschiedenis voorbij en de dichter neemt een meer observerende houding aan. In deze delen worden de slagvelden besproken. De ongebreidelde waarheid komt aan het licht en staat in schril contrast met de werkelijkheid dicht bij huis. Dat deze waarheid omvat wordt door de persoonlijke gedichten uit het eerste en laatste gedeelte, maakt het geheel uiterst kwetsbaar. En dat is misschien wel het beste woord voor deze bundel: hij bevat kwetsbare poëzie.

Deze recensie verscheen in een iets andere versie in oktober 2008 op de website van Literair Nederland.

De Arbeiderspers, Amsterdam 2008, ISBN 9789029566674

Meer informatie op deze website:

• Hans Werkman over Embargo

Externe links:

• recensie Hilde Moors voor Cutting Edge 24 november 2008
• Hilbrand Rozema bij De Avonden 18 november 2008

Overige bronnen:

• recensie door Rien van den Berg in Liter 53 (maart 2009)

Terug naar boven