Weblog | Proza | Poëzie | Columns | Audio | Zoeken

 

Overdoen kan niet, leef nu!

Over 'Het echte leven is nu' (2004) van Bert van Weenen

Chroom Digitaal Proza, september 2004

door Jan Noorlandt

De schrijver Bert van Weenen (geboren in 1962) is bij Chroom-bezoekers bekend. Hij is behept met interesse in christelijke literatuur en houdt van gevarieerde diepgaande analyses. Naast analyses maakt hij al langere tijd verhalen, waarvan sommige zijn verschenen in Woordwerk, Chroom, Bloknoot en Hollands Maandblad.

Rond Pinksteren 2004, dit jaar op 30 mei, rondde Van Weenen zijn roman 'Het echte leven is nu' af. Een boeiend, zeer leesbaar boek dat je in één ruk meevoert naar het eind van het verhaal. Een verhaal dat inzicht geeft in de ontwikkeling van de hoofdpersoon Peter Versteeg. Peter heeft net zijn vader begraven en verwerkt herinneringen aan zijn jeugd en de laatste dagen.

Thematiek

In het boek komen drie groeilijnen terug:

  1. De groei van de hoofdpersoon Peter Versteeg van vijfjarige jongen tot man van iets boven de veertig.

  2. De groei van de relatie tot zijn vader van bewondering, via kritische afstand tot medelijden.

  3. De groei van een bedrukt bevindelijk gereformeerde wereld naar een opener, persoonlijker christelijke geloofsbeleving.

De geloofslijn mondt uit in een aanklacht tegen de misleiders die de liefdevolle Jezus weghouden en de mensen neerdrukken in zonde en angstig maken voor het oordeel. De ouderlingen die zich bedienen van "uurtjes van korte duurtjes, van versjes en tekstjes" konden niets wezenlijks zeggen over Jezus.

De relatielijn bevat diepe, oprechte pijn over de onmacht van communicatie tussen vader Herman Versteeg en zijn zoon Peter. Maar ook Peter zelf ervaart op zijn beurt hoe onmachtig hij is tot zichzelf blootgeven aan anderen. Wat niet is voorgedaan, kan hij niet zelf eenvoudig bewerkstelligen.

De volwassenwordingslijn bevat elementen van zoeken naar identiteit, eigenwaarde in relatie tot anderen, tot een redelijk evenwicht in het heden. In de evaluatie daarvan zou Peter graag zijn jeugd overdoen, met meer openheid, meer warmte en een andere meer liefdevollere geloofsbeleving zonder angst. Meer een beleving als een schuilplaats bij God in deze verwarrende wereld.

De drie lijnen gezamenlijk worden gesymboliseerd van duister naar licht, van misselijkheid tot (letterlijk!) overgave, van ondervinden tot actief sturen.

Ruimte

In de jeugdverhalen, die als flashbacks in aparte hoofdstukken zijn ondergebracht, wordt de ruimte gevormd door een dorp aan de rivier de Linge en het weidse landschap. In de verhalen van het heden staan een christelijke hogeschool en de route die de bus maakt naar Peters woonplaats centraal.

Het bevindelijk geloof

Het ouderlijk huis hangt letterlijk vol met bijbelteksten. Het bijbellezen uit de familiebijbel gebeurt routinematig maar zonder enig verklarend commentaar of gevoelsuiting. De ouderlingen benadrukken de zonde en de verdorvenheid. Er is geen ruimte voor een ruim vergevend God. Jezus komt niet echt naar voren.

Er is om met Marten Toonder (uit het eerste motto) te spreken weinig "geluk vandaan te halen". Bevinding van het geloof is iets persoonlijks dat moeilijk gedeeld kan worden (motto Anne van der Meiden). En als er in het geval van de overleden vader niets is meegedeeld, blijft er geen zekerheid maar raden en onzekerheid over. De hoofdpersoon mag sterkte in het gebed ervaren. Ook is God gelukkig niet uit zijn wereld verdwenen!

Echt leven

Het bedompte leven onder een sluier van het zware bevindelijk gereformeerde moet worden bevrijd. De duisternis moet wijken voor het licht. Daarna kan het echte leven beginnen: 'Het echte leven is nu'! Deze programmatische titel doet iets te expliciet aan. Een roman is prima middel om inhoud te verwerken, maar de theologische aanklacht in een roman is op zichzelf sterk genoeg.

Aandachtspunten

Stilistisch zitten er mooie staaltjes in het boek. De beschrijvingen zijn goed uitgevoerd en origineel. De stijl is redelijk luchtig. De inhoud is dat zeker niet, ook al belooft de omslagtekst een "lichtvoetige" roman.

Het tekort doen aan evenwichtig licht op de boodschap van de Bijbel maakt de schrijver kwaad. Dat is een authentiek gegeven. Maar geef aan het eind van een roman geen tips om meer te lezen over bevindelijk gereformeerden; daar is een essay meer geschikt voor.

Slechts de dromen zijn op werkelijkheid gebaseerd. De ouderlingen Steenis en De Wit zijn kleurloos (wit) of keihard (steen is). De moeder komt weinig uit de verf. Een wat grotere psychologische diepgang bij de personen rond de hoofdfiguur zien we mogelijk bij een toekomstige roman uitgediept. Dit debuut smaakt in elk geval naar meer.

'Het echte leven is nu' is een gelaagde ontwikkelingsroman, die ik graag meerdere lezers wens. We verwachten van de schrijver Bert van Weenen nog veel.

 


bert van weenen: het echte leven is nu

Uitgeverij Mozaïek, Zoetermeer 2004, ISBN 90-239-9124-9


Meer informatie op deze website:

Externe links:

Overige bronnen:

  • recensie door Ben Krul, Opspraak 1 januari 2005
  • bespreking door Greet Dwarshuis in Reveil december 2004
  • commentaar Dirk Zwart in Liter 35, december 2004
  • interview EO Boekenwijzer 7 november 2004
  • recensie door George Reitsma in Schoon Schip november 2004
  • recensie door Tjerk de Reus in CV·Koers oktober 2004
  • recensie door Tjerk de Reus in het Friesch Dagblad
    van 29 september 2004
  • column van Willy Wouters-Maljaars in RD 22 september 2004
  • verslag CLK-beurs door Rudy Ligtenberg in RD 20 september 2004
  • recensie door Johan Bakker in ND 17 september 2004

AD = Algemeen Dagblad
CW = Centraal Weekblad
FD = Friesch Dagblad
RD = Reformatorisch Dagblad
ND = Nederlands Dagblad
NRC = NRC/Handelsblad
VK = de Volkskrant
VN = Vrij Nederland


Terug naar boven

 

 

 

Chroom Digitaal: online vraagbaak voor religieuze en christelijke literatuur