|
|
 |
| Weblog | Proza | Poëzie | Columns | Audio | Zoeken |
|
Wat betekent EST?Over 'EST' (2005) van Adrian VerbreeChroom Digitaal Proza, maart 2005 door Tjerk de Reus Het CLK – Christelijke Lektuur Kontakt – komt zoals elk jaar ook nu met een eigen actieboek, dat dient als vervanging van het reguliere boekenweekgeschenk van het CPNB. Het is geschreven door Adrian Verbree. De titel luidt: 'EST'. Dit jaar kloppen de verhoudingen: de CLK-achterban (reformatorische en evangelische lezers en boekwinkels) zullen het officiële boekenweekgeschenk, een novelle van Jan Wolkers, beslist níet willen lezen. Prettig dat er in de boekenweek dan een alternatief voorhanden is, waarmee de christelijke boekenbranche zich kan presenteren. Anders zou het zijn wanneer iemand als Hella Haasse het CPNB-boekje schreef. Zo'n auteur ligt heel goed in de kring van behoudende christelijke lezers. Heeft een eigen actieboek dan nog bestaansrecht? Maar die vraag is nu niet aan de orde. De CPNB-keuze van dit jaar maakt een eigen actieboek van het CLK tot een vanzelfsprekende zaak. De schrijver van het actieboek is Adrian Verbree, zijn novelle heet 'EST'. In het dagelijks leven is Verbree predikant. Enige jaren geleden had hij een burn-out, waarna hij zijn werk parttime ging doen. Over deze periode uit zijn leven schreef hij een boek: 'Eclips'. Dat maakte Verbree in christelijke – met name gereformeerd-vrijgemaakte – kring tot een tamelijk bekend auteur. Hij schrijft columns in het Nederlands Dagblad en publiceerde enkele kinderboeken. Geloofsvragen'EST' geeft Verbree een mooie gelegenheid om zijn naam definitiever te vestigen onder christelijke lezers. Maar dat dit ook de literaire lezers zijn, is niet waarschijnlijk. Verbree schrijft niet onprettig, hij geeft enige spanning aan zijn verhaal. Maar het hakt er niet in. Hoewel, dat zal per lezer verschillen. Maar duidelijk is dat je over vragen rond geloof, relaties met ouders en je plek vinden in de samenleving bij christelijk georiënteerde auteurs als Vonne van der Meer, Willem Jan Otten en Louis Krüger veel beter terecht kan – wanneer je tenminste de eis van kunstzinnigheid stelt aan een literair werk, of wanneer je uit bent op creatieve inzichten. Desondanks zal het brede publiek van de christelijke boekhandel vermoedelijk met plezier Verbrees novelle lezen. Want er zit, zoals gezegd, spanning in dit verhaal. De hoofdpersoon van 'EST' is Harmen, een student kunst-geschiedenis. Hij heeft pfeiffer. Om tot rust en genezing te komen brengt hij de zomer door in de woning van een bevriend stel, in een afgelegen dorpje. Hij is ver weg van de grote stad waar hij studeert, belandt in een hem vreemde samenleving. Iedereen kent elkaar. Dat heeft nadelige effecten, zo wordt duidelijk. Harmen komt in contact met een jonge vrouw, Eva. Zij woont in het dorp, maar haat het tegelijk. Dat heeft te maken met haar verleden. Zij heeft de naam een mannenversierder te zijn en dat merkt ze dagelijks aan schimpscheuten en plagerijen. Harmen praat met haar over zijn verliefdheid op Jolinde, de andere vrouw met wie Harmen het toneel van deze roman bezet. Maar ook praat hij met Eva over het geloof. Harmen werd godsdienstig opgevoed, maar hij kan er niks meer mee. Zijn ouderlijk huis heeft er intussen niet aan bijgedragen dat het iets zou worden met geloof en kerk. Zijn vader is een slapjanus, zijn moeder probeert hem steeds te claimen. Dit vormt het geladen veld van spanningen waarin Harmen zich bevindt: geloofvragen, verliefdheid, psychosociale spanningen. BelcampoWat gaat Adrian Verbree doet binnen deze coördinaten? Hij zet strepen door het vertrouwde beeld dat wij hebben van de werkelijkheid. Zelf noemde hij Belcampo als een van zijn inspirators. Met het oog op het christelijke proza van de laatste twintig jaar kan ook gewezen worden op Meint R. van den Berg, die in zijn novellen, verhalen en romans nogal eens een vreemde, onverklaarbare factor bepalend liet zijn voor de loop van de gebeurtenissen. In Van den Bergs werk is een wisselwerking aan te treffen tussen de werkelijkheid en de bovennatuurlijke werkelijkheid. Dat gebeurt ook bij Verbree in deze novelle. Het eerste dat opvalt is het aanhouden van de zomer. Het blijft drukkend heet. Vervolgens verschijnen er op sommige huizen in het dorp een vreemd woord: EST. Wat zou dat zijn? Harmen en zijn twee vrouwen piekeren heel wat af, maar ze slagen er pas aan het slot van het verhaal in om de betekenis helder te krijgen. Zonder iets daarover te willen verklappen, kan wel gemeld worden dat het hier gaat om een kwestie die met het geloof te maken heeft. Wie het boekje uit heeft en de afloop kent, kan zich de vraag stellen of hier nu meer aan de orde is dan avontuur om het avontuur. Want de code EST die uiteindelijk ontcijferd wordt, heeft geen enkele communicatieve waarde en schept evenmin een dieper inzicht. Hoogstens geeft het een extra betrokkenheid bij het geloofsartikel dat op de voorgrond staat in de betekenis van EST in dit verhaal. In het slechtste geval onderstreept het EST-raadsel het wij-zijgevoel. Maar dit zijn vragen voor de lezer die het boekje al uit heeft, want het zou onaardig zijn de geest nu al uit de fles te laten schieten. |
|
Eerder gepubliceerd in het Friesch Dagblad, 9 maart 2005
Uitgeverij De Vuurbaak, Barneveld 2005, ISBN 90-556-0303-1 Meer informatie op deze website:
Externe links:
Overige bronnen:
AD = Algemeen Dagblad Ontbreekt er een recensie? Stuur een e-mail aan de redactie. |
|
|
|
|
|
Chroom Digitaal: online vraagbaak voor religieuze en christelijke literatuur |
