Weblog juni 2001

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

30 juni 2001. Op de website van het Nederlands Dagblad wordt de discussie over de stellingen van Arie Maasland (zie weblog van 19 juni) voortgezet. Naast een samenvatting door ND-redacteur Rien van den Berg en de complete artikelen uit Liter kun je in het digitale dossier cultuur reacties vinden van Teunis Bunt en Henk Kisteman.

"In het vellen van een moreel oordeel over een boek is een recensent waarschijnlijk nauwelijks kundiger dan de gemiddelde lezer," merkt Teunis Bunt nuchter op. Volgens Bunt overschat Arie Maasland zowel de literatuur als de literatuurkritiek. De frictie tussen "schrijven tot Gods eer" (Maaslands centrale eis) en het uiten van twijfels in geloofszaken ziet Teunis Bunt niet zo. Bunt: "We mogen ervan uitgaan dat de schrijvers oprecht zijn in wat ze schrijven. Dat een auteur laat zien waarnaar hij op zoek is, in plaats van wat hij gevonden heeft, lijkt me heel legitiem." Ook Maaslands bezwaren tegen de moderne complexe poëzie deelt Bunt niet.

Henk Kisteman onderschrijft Maaslands pleidooi voor christelijke bezinning in de literatuur, maar vindt de gekozen of-of-aanpak niet zo geslaagd. "Lezen is," zo zegt Kisteman, "veel meer een ontmoeting, vaak met iemand die volstrekt anders is dan ikzelf ben; soms met iemand die niet makkelijk toegankelijk is."

bron: Nederlands Dagblad

Lees verder het online dossier over Liter. Je kunt ook zelf op deze discussie reageren door het invullen van een
e-mailformulier.

27 juni 2001. Wie de lichtvoetige gedichtjes van Jan de Bas mist in Liter, kan ze tegenwoordig vinden in Hollands Maandblad, het naar eigen zeggen "spraakmakende literaire tijdschrift voor intellectuelen". Om de 3-4 maanden neemt de Hollands Maandblad-redactie twee of drie ironisch-filosofische versjes op van De Bas, die behalve als dichter ook actief is als poëziecriticus van het wekelijkse opinieblad Hervormd Nederland.

Zie verder: www.hollandsmaandblad.nl

19 juni 2001. Onder de titel 'Een fascinatie voor rommelige gedachten' praat Teunis Bunt in het meinummer van Liter met dichter en poëziecriticus Rob Schouten. Uitvoerig vertelt Schouten in dit interview over zijn worsteling met het geloof. "Ik was depressief, geloof ik, in die tijd. Ik wist absoluut niet welke kant ik op moest. Het zevendedagsadventistengeloof was aan mij niet besteed en ik was er wel in geboren. Ik had een enorme behoefte om uit dat dilemma te komen en daar heb ik de filosofie en de literatuur voor gebruikt. Misschien doe ik dat nog steeds. Dat is natuurlijk allemaal niet zo bijzonder, maar het is wel zo."

Via de poëzie – aanvankelijk geïnspireerd door Roland Holst en Rimbaud – en door de ironie wist Rob Schouten zich los te maken van zijn religieuze achtergrond. Al blijft de invloed ervan merkbaar: "Bovendien begin ik er toch ook wel steeds meer achter te komen dat een groot deel van mijn observatie, van de manier waarop ik schrijf en waarop ik in elkaar zit, bepaald is door mijn achtergrond. Niet zozeer het religieuze, of het dogmatische, maar het merkwaardige van religie, van geloven. Ik kom natuurlijk ook uit een redelijk bevindelijke club. Mijn grootvader was bij het Leger des Heils, ikzelf kom uit een zevendedagsadventistennest – dat zijn toch allemaal evangeliserende christenen, zal ik maar zeggen, met nogal wat boodschap."

Opmerkelijk is de nadruk die Rob Schouten legt op het denken: enerzijds als hindernis om te kunnen geloven (orthodoxie is gedachten onderdrukken!) en anderzijds als kenmerk van zijn manier van dichten (redenerend schrijven) . En daarbij zijn met name ook "rommelige gedachten" toegestaan, wat Schoutens werk verbindt met dat van de Amerikaanse dichter John Berryman.

Naast dit boeiende interview bevat Liter 17 gedichten van Menno van der Beek, Jane Lensink en Juliën Holtrigter, en vier stevige essays over Dante, Vondel, P.J. Risseeuw en Bilderdijk. Over Risseeuw schrijft Hans Werkman:"Veertien romans, zes kinderboeken, zes andere boeken, het is een respectabel oeuvre van een respectabele kwaliteit. De literatuurgeschiedenis zal Risseeuw geen groot schrijver noemen. Hij was niet vernieuwend. Maar binnen de door hem uit overtuiging gekozen kaders van de christelijke literatuur was hij belangrijk door een gelukkige combinatie van organisatiedrift, stimuleringsdrang, communicatiegemak en talent om romans te schrijven die hun leesbaarheid in de eenentwintigste eeuw niet verloren hebben."

Tot slot reageert Gerda van de Haar op een aantal kritische stellingen over christelijke literatuur, opgeworpen door RD-recensent Arie Maasland. Voor liefhebbers een must, maar ook wel een beetje ouwe koek.

Lees verder de recensie van Rob Schoutens bundel 'Infauste dienstprognose' en Gemma Gibba's column over de literatuurvisie van Arie Maasland.

16 juni 2001. In de godsdienstsociologische serie Wegwijs verscheen in mei een deeltje van dr. J.P. Zwemer over de bevindelijk gereformeerden. Wie belang stelt in de religieuze achtergrond van het werk van auteurs als Maarten 't Hart ('De vlieger'), Jan Siebelink ('De bloemen van Oscar Kristelijn'), Joke Verweerd, Roeltje Langenberg, Daniël van den Bos ('De binding') en Robert Haasnoot ('Waanzee'), vindt in Zwemers boekje veel essentiële informatie. Allerlei zaken op het gebied van taal, geloof en cultuur die kenmerkend zijn voor bevindelijke ("zware") gereformeerden, worden kort en duidelijk naar voren gebracht. Denk bijvoorbeeld aan de extreme vorm van zondagsheiliging en de passiviteit die voortvloeit uit het stil vertrouwen op Gods Voorzienigheid.

Voor de literatuur is met name natuurlijk de tale Kanaäns interessant. J.P. Zwemer geeft een aantal voorbeelden uit de nog altijd populaire bekeringsgeschiedenissen. Wie deze sterk door de "oudvaders" van de Nadere Reformatie beïnvloede groepstaal wil proeven, raad ik aan een nummer van De Saambinder aan te vragen bij het kerkelijk bureau van de Gereformeerde Gemeenten (postbus 608, 3440 AP Woerden). Meer adressen – onder andere van de Paauweanen – zijn te vinden in de handige lijst achterin Zwemers boek.

In navolging van de theologen van de Nadere Reformatie stellen bevindelijk gereformeerden Gods omgang met de mens centraal. Daarnaast geldt er een strenge gedragscode die teruggaat op de opvattingen van iemand als Jodocus van Lodesteyn. Wat vooral opvalt is de volksvroomheid die hier via allerlei "oefenaars" en "gezelschappen" is binnengeslopen – wat niet altijd heeft geleid tot verheldering van de bijbelse boodschap.

"Zonder een portie kerkgeschiedenis en een dosis inlevings-vermogen is de denkwereld van deze 250.000 Nederlanders maar amper te begrijpen," concludeert Zwemer. Zijn boekje van 144 pagina's is zeer informatief, uitstekend geschreven en ideaal voor zelfstudie. De 22 gulden 50 die uitgeverij Kok ervoor vraagt, meer dan waard.

14 juni 2001. In de Bibliografie van Nederlandse Protestantse Periodieken (www.vu.nl/hdc/BNPP) is een beschrijving opgenomen van de papieren versie van Chroom. Dit literaire tijdschrift werd in 1985 opgericht door Bert van Weenen en ging medio 1998 over in de website Chroom Digitaal. Naast de redactieleden (Bert van Weenen/Jan de Bas/Alfred Valstar) vermeldt de BNPP-pagina ook de belangrijkste medewerkers en de diverse themanummers. Alles netjes gedateerd per periode.

De BNPP bevat inmiddels ruim 600 titelbeschrijvingen van christelijke tijdschriften en is zeker een bezoek waard, al was het alleen maar om eens rond te snuffelen. Zoals George Harinck in zijn uitleg van het BNPP-project schrijft: "Periodieken maken niet toevallig een aanzienlijk deel uit van de collectie van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) van de Vrije Universiteit te Amsterdam; ze behoren tot de omvangrijkste en rijkste bronnen van de geschiedenis van het Nederlands protestantisme."

Lees verder de BNPP-pagina over Chroom

7 juni 2001. Samen met Petra Else Jekel en Tsead Bruinja mag Jan de Bas op zaterdag 16 juni aanstaande het blokje Poetry Pandora vullen van het 32e Poetry International Festival. Poetry Pandora behelst "voordrachten van nieuwe talenten" en vindt plaats in het Rotterdamse schouwburgcafé Floor van 23.15-23.30 uur. Harold de Boer - van het maandelijkse programma 'Poëzie in de Consul' - verzorgt de presentatie.

Zie voor meer informatie www.poetry.nl en de recensie van de bundel Zachte feiten uit 1997.

2 juni 2001. Op Hemelvaartsdag 2001 was Harry Mulisch te gast in het EO-programma 'De Ochtenden'. Paul Kurpershoek sprak een half uur met Mulisch over zijn romans 'De ontdekking van de hemel' (1992) en 'Siegfried' (2001), twee boeken waarin religie en zingeving een belangrijke rol spelen. Een typerende uitspraak van de Grootmeester van de Nederlandse Literatuur: "Het intrigerende van het geloof is dat mensen zich baseren op dingen die misschien helemaal niet bestaan." Het interview is als realaudio-bestand te beluisteren op de website van de EO.

Zie verder ook:

• Informatiepagina over interview met Mulisch
• Chroom Digitaal Weblog van 4 februari 2001

In de weblog van mei: De slechtste christelijke gedichten (en meer); Willem Jan Otten schrijft christelijke poëzie; CLK-actieboek 2002 door Joke Verweerd; scheppingsgedichten bij Poetry Alive!; uitgeverij De Groot Goudriaan herdrukt christelijk-literaire romans.