Weblog maart 2001

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

30 maart 2001. Zeven jaar na haar – ook in seksueel opzicht – exuberante semi-autobiografische debuut 'Ave verum corpus' komt Désanne van Brederode (1970) nu met haar tweede roman op de proppen. Voor de boekenweek 1997 stelde zij nog een bloemlezing reliverhalen uit de Nederlandse literatuur samen onder de titel 'Credo', maar dat tellen we – net als Alexander Zwagermans 'Het gebed', dat in datzelfde jaar bij dezelfde uitgever verscheen – maar even niet mee. Al sluit Désanne van Brederodes rebelse inleiding wel prachtig aan bij haar prikkelende studentenroman uit 1994.

Nu is er dan 'Mensen met een hobby': een kloek boek van 408 pagina's waar Désanne van Brederode volgens een interview in Trouw (21 maart) twee jaar aan heeft gewerkt. Een roman vol filosofie, en natuurlijk ook godsdienst, waar de rooms-katholieke schrijfster een uitgesproken mening over heeft. In het Trouw-interview distantieert Van Brederode zich van haar erotische en autobiografische debuut 'Ave verum corpus': "Geloven is zo min mogelijk psychisch – net als schrijven. Je hoeft geen psycholoog te zijn om te zien dat die lichamelijke relatie met Christus [uit 'Ave verum corpus'; BVW] de behoefte naar een begrijpende vader is, een arm om je heen. Nu denk ik: zoek dat begrip bij je vader, niet bij God. Dat schendt Gods eer – God is je maatje niet."

'Jezuïet met een gereformeerd hart' luidt de titel die Lodewijk Dros aan zijn interview meegaf. En Désanne van Brederode merkt ondeugend op: "Zou ik de reïncarnatie van Abraham Kuijper zijn?"

In het Désanne van Brederode-interview in de Marie Claire (april 2001) zegt zij, dat de uitgever haar tweede romanmanuscript, dat een soort vervolg was op 'Ave verum corpus', weigerde. 'Mensen met een hobby' is uiteindelijk een heel ander soort boek geworden. De schrijfster is inmiddels gehuwd met Volkskrant-criticus Arjan Peters en heeft een zoontje Jesse, haar moeder met wie ze van jongsafaan een innige band had is overleden – allemaal zaken die de psyche van deze schrijvende filosofe in ander vaarwater hebben gebracht.

"Als ik met mijn zoon in de zandbak zit, omringd door moeders die zeggen hoe geweldig het is om een kind te hebben, dan beaam ik dat – en ik meen het op dat moment ook. Tegelijkertijd denk ik: waarom moeten mensen zich in godsnaam voortplanten? Die gedachte onderdruk ik – zo aangepast ben ik wel. Maar vervolgens moet ik een plek hebben waar ik de ideeën die overdag geen kans krijgen, op papier kan zetten. Daar kan ik uitzoeken wat ik vind. In 'Mensen met een hobby', maar ook in 'Ave verum corpus' was dat: wat gebeurt er als mensen zich verzetten tegen de overgave." (Een soortgelijke visie op de roman als filosofisch laboratorium als bij Harry Mulisch dus.)

23 maart 2001. 'Zwart water' van Meint R. van den Berg moest een rooskleuriger alternatief zijn voor de roman 'Wederkomst' van Louis Krüger, die het CLK te negatief vond voor een christelijk actieboek.

Helaas, ook Van den Bergs verhalenbundel blijkt nu om eenzelfde reden slecht te vallen bij het publiek. Op de opiniepagina van het Nederlands Dagblad van vandaag staat een brief van Els Oosterhuis. Mevrouw Oosterhuis betoogt daarin namens een viertal CLC-winkels, dat 'Zwart water' ver van haar geloof afstaat en geen genade zal kunnen vinden in Gods ogen. Zij schrijft onder andere: "Na het lezen van 'Zwart water' dacht ik: 'Durf ik echt straks voor Gods troon te staan – waar we toch eenmaal rekenschap zullen afleggen van onze daden – en blijmoedig te zeggen, dat ik hier achter sta tot eer van de Schepper van hemel en aarde?' Nee, ik schaam me vreselijk dat we als christelijke boekhandelaren zo diep gezonken zijn. We bieden de mens vervreemding en machteloosheid, we bieden onzekerheid en depressie, we bieden een Godloos boekje aan." (Einde citaat) Als protest hebben de CLC-winkels hun exemplaren van dit deprimerende CLK-actieboek teruggestuurd naar uitgeverij Groen.

Eerder wezen Hans Werkman en Enny de Bruijn al op de opmerkelijke overeenkomst tussen de afgewezen roman van Louis Krüger en de wel geaccepteerde verhalenbundel van Meint R. van den Berg. Klaarblijkelijk hoort een negatief wereldbeeld bij literatuur, ook bij serieuze literatuur uit christelijke hoek. De werkelijkheid is nu eenmaal geen "hemel op aarde" en als christelijke literatuur iets niet is, dan is het wel de tot niks verplichtende vorm van escapisme die in de nog immer populaire christelijke streekromans wordt nageleefd.

Ook de worsteling behoort bij dit leven - juist de worsteling zou ik haast zeggen. Kijk maar naar de brieven van de apostel Paulus, of ga nog wat verder terug in de tijd en lees het verhaal van een van de oudtestamentische profeten. Lees de Psalmen, lees het verslag van het lijden van Jezus Christus. Waarom zouden christenen van deze tijd die worsteling opeens moeten verdonkeremanen ten gunste van een zoetsappige, maar bepaald niet realistiche voorstelling van zaken? Beste Els, dat begrijp ik niet.

Reacties: Maarten Brands, Gemma Gibba, Albert van Kasperen en Alfred Valstar

Addendum: lees in dit verband ook Alexander Zwagermans column 'Worstelend leven': "God is geen tovenaar maar wel een prima worstelaar!"

10 maart 2001. Ter gelegenheid van de vijfde CLO-literatuurdag is deze website uitgebreid met een speciale homepage – "weberf" in het Zuid-Afrikaans – voor Louis Krüger. Zijn nieuwe roman 'Wederkomst' verscheen op 10 maart als het christelijk-literaire aandeel in de boekenweek die dit jaar als thema kreeg: Het land van herkomst.

Neem een kijkje op de
pagina over leven en werk van Louis Krüger.

Ook rechtstreeks bereikbaar via:

www.chroom.net/kruger

In de weblog van februari: Hans Werkman over vloeken in de Nederlandse literatuur; Muus Jacobse inspireert Menno Wigman; Gerrit Achterberg; de roman 'Siegfried' van Harry Mulisch; vers van de pers; website van Bert de Jong; gedichten uit België via e-mail; 'De Cocon' van Mance ter Andere.