Weblog oktober 2001

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

24 oktober 2001. Neerlandicus Jac Aarts beheert op internet een website over Godfried Bomans. Onder Haarlemse impressies staat op dit moment een stukje over de afbraak van de Amsterdamse Willibrorduskerk. Jac Aarts neemt namelijk het begrip Haarlem heel ruim: "Wij rekenen ook Bloemendaal, Amsterdam en Nijmegen bij de imaginaire gemeente Haarlem." Zo-o, daar zullen de Amsterdammers onder ons blij mee zijn. ;-)

Aarts: "Bomans voelde zich als mens en als schrijver geworteld in een katholieke traditie. Deze gaf hem een gevoel van rust en veiligheid. In de jaren zestig moest Bomans, net als andere katholieken, meemaken hoe de wereld in razendsnel tempo seculariseerde: de godsdienst kwam aan de zijlijn te staan. Hoe kon het toch gebeuren dat een samenhangende levensvisie, een 'conceptie' zoals hij dat noemt, die het al 2000 jaar had uitgehouden, ineens, binnen enkele tientallen jaren, instortte? Naar mijn idee heeft Bomans dit nooit echt kunnen verwerken."

Verder kun je op de site een abonnement nemen op de Bomans Krant. De aanmeldingsprocedure is een beetje lastig te vinden, maar is heel eenvoudig: stuur een e-mail met "ja, ik wil de Nieuwsbrief" naar j.aarts@chello.nl en het wordt geregeld.

Het aantal pageviews op de Bomans-site wisselt nogal maar is net iets minder dan bij Chroom.net, namelijk iets van 25 bezoekjes per dag. (Meting sinds 1 maart 2001.)

Overigens is er ook een site van het Godfried Bomans Genootschap op het web te vinden. Daar tref je onder meer een uitgebreide bibliografie van Bomans' werk aan. En, vanzelfsprekend, bijdragen van Bomans-deskundige Jac Aarts.

21 oktober 2001. Van Menno Steenhuis verscheen bij uitgeverij Meinema een studie over Jan Willem Schulte Nordholt (12.9.1920 - 16.8.1995). Een van de conclusies waar Steenhuis aan het eind van zijn biografie mee komt, luidt: "Wim Schulte Nordholt bleek als mens van cultuur, als literator en bewonderaar van beeldende kunsten, als idealist en romanticus, als bewogen mens vooral open te staan voor die facetten van de samenleving die op zijn instelling aansloten. Het waren niet zo zeer de structuren, maar vooral de mensen die hem boeiden. Mensen die, evenals hijzelf, vervuld waren van idealen van een beter en vrijer leven. Mensen in hun kracht en in hun zwakheid. En daarover wist hij boeiend en zeer toegankelijk te vertellen."

Schulte Nordholts geloofsbeleving typeert Steenhuis als: "geen strenge gebondenheid aan de leer, maar grote innigheid, warme bevindelijkheid en mystiek verbonden met 'geloof en lied' van de kerk der eeuwen. [...] Wim Schulte Nordholt voelde zich niet thuis in het gereformeerde klimaat. Hij sloot zich na de oorlog aan bij de Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband en ging in 1946 met die groepering over naar de Nederlandse Hervormde Kerk." (p.12/15)

Leven en werk van Jan Willem Schulte Nordholt zijn een ideaal voorbeeld van de manier waarop geloof en literatuur elkaar kunnen aanvullen en versterken. "Wie het leven van Wim Schulte Nordholt wil beschrijven, moet ermee rekenen dat de weergave van zijn activiteiten op het terrein van beeldende kunst en letteren al gauw een afzonderlijk boek vraagt," merkt Menno Steenhuis op. "De veelheid van gedichtenbundels, essays, tijdschriftartikelen, de berijming van psalmen en gezangen, de 'hertaling' van klassieke hymnen voor het 'Liedboek voor de kerken', voor het 'Getijdenboek' van de rooms-katholieke kerkprovincie en voor het 'Kerkboek' van de oud-katholieke kerk, ze verdienen alle de aandacht."

Menno Steenhuis wijdt in zijn boek één hoofdstuk aan Schulte Nordholts literaire activiteiten: 'Het woord brengt de waarheid te weeg' (pp. 159-180). Maar hoofdstuk 4 (pp. 59-89), over het nieuwe Liedboek van 1973, een heftig stuk kerkgeschiedenis, kun je ook vanuit dat licht bezien natuurlijk. Bij elkaar iets van vijftig pagina's, dus een kwart van het boek. In de rest van het boek gaat het vooral om Amerika, en dat is vermoedelijk een terechte afspiegeling van Jan Willem Schulte Nordholts leven.

17 oktober 2001. Anneke Brassinga verdient voor haar dichtbundel 'Verschiet' de VSB Poëzieprijs. In mijn recensie op de Meander-site kun je lezen waarom.

12 oktober 2001. Christelijke literatuur, wat is dat anders dan literatuur met een christelijke inslag, literatuur met een aan het christendom ontleende thematiek? Aan dit onderwerp wijdt assistent in opleiding John Exalto, voortbordurend op de kritische vragen van Arie Maasland, in het julinummer van Liter een historisch essay. Kort maar informatief, dit essay van Exalto, al zet ik wel een vraagteken bij de tweedeling in een bevindelijk gereformeerde en een orthodox gereformeerde stroom die volgens deze jonge onderzoeker in christelijk-literair Nederland manifest is. Van zo'n tweestromenland heb ik nog weinig gemerkt en waarom zou je dan ook niet meteen een meer vrijzinnige stroming in de christelijke literatuur aanwijzen? Kennelijk hanteert John Exalto net als Arie Maasland een definitie van christelijke literatuur die deze vorm van literatuur exclusief reserveert voor werk van christelijke (lees: gereformeerde) schrijvers. Wat wel de veiligste oplossing is natuurlijk, maar ook meteen de minst vruchtbare.

Naast gedichten van bekende namen als Koos Geerds, Harmen Wind en Hilbrand Rozema in deze Liter ook een mooi vers van Mart van der Hiele uit Ede over zijn ervaring van de 'Unio mystica'. Verder een sterk filosofisch getint interview met Henk van der Waal (1960) over zijn dichtbundels 'De windsels van de sfinx' (1995) en 'Schuldsanering' (2000), afgenomen door meestercriticus Teunis Bunt. Rien van den Berg gaat dieper in op Van der Waals beklemmende cyclus 'Interferenties' die oorspronkelijk verscheen in het psalmennummer van Parmentier (Nijmegen, 1995). Wie Henk van der Waal trouwens wil horen, surfe naar www.boekboek.nl waar hij voordraagt uit 'Schuldsanering'.

Tjerk de Reus schreef een vlekkeloos artikel over 'Christus' ommegang in het Westen' uit 1926. In deze bundel verwoordde Roel Houwink zijn bekering tot het christelijk geloof. "Blijkbaar had Houwinks radicale bekering tot het christendom voor zijn verstechniek de verwoestende werking van dynamiet. [...] De verzen zijn als ongepolijste kreten, vol ontzetting over het oordeel." Wat theologie betreft sluit Houwinks bundel aan bij Karl Barth (diens 'Römerbrief').

In het 96 bladzijden tellende tijdschrift ditmaal geen kort verhaal, wel een "opzienbarend" essay van Pieter Nouwen over de getallensymboliek van componist Bach (maar liefst 19 bladzijden lang). Hebben dit soort rekensommetjes nog iets met literatuur te maken? Pieter Nouwen wordt gerekend tot de top van de christelijke literatuur. Mijns inziens had hij beter met een kort verhaal kunnen komen. (En bovendien: als alleen experts als Nouwen Bachs getallensymboliek kunnen zien, in hoeverre vormt die symboliek dan een serieus onderdeel van datgene wat Bach ons wil meedelen middels zijn muziek?)

8 oktober 2001. Het Rotterdamse Passionate profileert zich als "Organisatie voor de Nieuwe Letteren". Passionate organiseert allerlei literaire activiteiten in de regio Rotterdam, heeft een mooie website en geeft sinds 1995 het tijdschrift Passionate uit.

In het september/oktober-nummer gaat Rob Schouten in op de poëzie van Menno Wigman en schrijft Ruben van Gogh over het verschil tussen het luisteren naar poëzie en het lezen ervan. Jan de Bas publiceert in dit nummer vijf nieuwe gedichten en laat bij de personalia vermelden dat in 2002 zijn nieuwe bundel 'Dat zijn zo de dingen waar het hier om gaat' uitkomt bij De Prom. Tevens heeft Jan de Bas een studie over Sinterklaas in de protestants christelijke bladen op stapel staan, te verschijnen bij Uitgeverij Verloren.

Op www.passionate.nl staat, een beetje verstopt onder de knop Archief, ook een hele verzameling audio- en videobestanden van Rotterdamse schrijvers. Zo kun je daar bijvoorbeeld luisteren en kijken naar Anna Blaman, Jules Deelder, Theo Verhaar, Rien Vroegindeweij en Riekus Waskowsky. Een uitstekende toepassing van de multimedia-mogelijkheden van internet! Alleen jammer dat de geluidskwaliteit nogal eens krakkemikkig is (veel gekraak en geknetter op de lijn). Hebben ze daar in Rotterdam geen betere microfoons?

Een los nummer van Passionate kun je voor fl. 13,20 bestellen bij de redactie.

In de weblog van september: Amerikaanse tragedie
(11 september 2001); homepage Jan Coghe over religie en poëzie; Lode Bisschop 80 jaar; Chroom Digitaal Nieuwsbrief stopgezet.