Weblog april 2002

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

27 april 2002. Bij De Arbeiderspers verschijnt in augustus de veertiende roman van Maarten 't Hart: 'De zonnewijzer'. Volgens de prospectus van de uitgever een roman in de succesvolle traditie van 'De kroongetuige' (1983) en 'Het woeden der gehele wereld' (1993). 'De zonnewijzer' gaat 256 pagina's tellen en is een zelfstandig te lezen vervolg op 'De kroongetuige'.

Verder heeft AP voor september een "paradijsroman" van Rob Schouten in de aanbieding, plus voor oktober de autobiografische roman 'Het verzet' van Harmen Wind over de strijd van zijn vader tegen het ouder worden.

Belangrijk poëzienieuws: in het najaar verschijnen er nieuwe bundels van Menno van der Beek en Lenze L. Bouwers ('Groeiringen').

24 april 2002. In HP/De Tijd van 19 april doet Stijn Aerden verslag van een onderzoek naar de meest gelezen boeken op havo en vwo. Daarbij kwamen Harry Mulisch ('De aanslag'), Tim Krabbé ('Het gouden ei') en Willem Frederik Hermans ('De donkere kamer van Damocles') als populairste drie uit de bus. Ook Jan Wolkers scoort met zijn ophefmakende roman 'Turks fruit' uit 1969 erg goed.

De uitslag van Aerdens onderzoek is gelardeerd met commentaar van neerlandicus Ruud Kraayeveld. "Poëzie blijft heel moeilijk aan leerlingen te verkopen," zegt Kraayeveld. "Zeker niet aan de jongens. Maar persoonlijk probeer ik iedereen ten minste één gedicht te laten analyseren." (De vraag is natuurlijk of dat nu de juiste methode is om jonge mensen liefde voor gedichten bij te brengen, maar goed.) Opmerkelijk is Kraayevelds constatering dat de boeken van Gerard Reve alleen maar interessant zijn voor de echte liefhebbers. Kraayeveld: "Natuurlijk. 'De avonden' was altijd al problematisch. Leerlingen vonden het te traag – snapten de humor niet. Het is nu eigenlijk vooral 'De vierde man' die het nog een beetje doet." Want dat werk voldoet aan de criteria die leerlingen stellen: handzaam boekje, overzichtelijk verhaal, beetje spanning, beetje seks.

In het bij dit artikel afgedrukte overzicht van meest gelezen schrijvers 1978/2002 blijkt Gerard Reve van een negentiende plaats gestegen (!) te zijn naar positie 15. Maar dat komt mede door het wegvallen van auteurs die in '78 nog boven Reve stonden: F. Bordewijk (op 5), Arthur van Schendel (op 6), A. den Doolaard (op 10), Anton Koolhaas (op 11), J.J. Slauerhoff (op 17) en Marnix Gijssen (op 18). Daarvoor in plaats duwden de leerlingen van 2002 "zwaargewichten" als Tim Krabbé, Joost Zwagerman, Tessa de Loo, Ronald Giphart, Renate Dorrestein, Leon de Winter, Boudewijn Büch, Arnon Grunberg en Adriaan van Dis naar voren. Dat een klassieke auteur als Reve dit type wasmiddelenproducenten boven zich moet dulden, lijkt mij een aanfluiting voor het literaire onderwijs in Nederland. Maar ach, ook Louis Couperus en Simon Vestdijk zijn ondertussen verbannen naar de lagere regionen. Wat blijft er van een literaire reputatie na een halve eeuw eigenlijk nog over? Een kort stukje in de digitale encyclopedie en stapels ongewenste boeken bij de tweedehands boekhandel. Sic transit gloria mundi.

23 april 2002. Onder de titel 'Een ladder tot de hemel' bundelde Hans Kilian een bonte verzameling fabels, parabels en sagen. Een groot deel van deze volksverhalen speelt zich af in Zeist, waar Kilian opgroeide, en in de buurt van Gorinchem, de stad waar hij tegenwoordig woont en werkt. Maar ook mythologische overleveringen uit Friesland en het oude Griekenland gebruikte Hans Kilian als bron. Een deel van de fabels stond eerder in de bundel 'Het Elzehaantje' (Utrecht, 1994). Jammer is alleen dat de uitgever Van Moock CTO, Molenhoek er een brochure-achtig boekje van heeft gemaakt. Dat komt het leesplezier niet ten goede.

Meer informatie over 'Een ladder tot de hemel' kun je aanvragen via de homepage van Hans Kilian op deze site.

22 april 2002. In het aprilnummer van Wilmare doet het bestuur van de Wilma-stichting een oproep tot doorstart van het onderzoek naar leven en werk van Wilma Vermaat (1873-1967). "Het kan niet zo zijn dat een kring die zoveel warmte en licht verspreid heeft als een nachtkaars uitgaat omdat de tijd ons inhaalt," schrijft G.W. Marchal namens het bestuur. "Het getuigt van respect voor Wilma, voor haar werk en voor allen die bij de Stichting betrokken zijn om deze kostbare erfenis op een verantwoorde wijze te bewaren."

Na een onderzoek door Hans Werkman komt het bestuur met het voorstel om het Wilma-archief onder te brengen bij het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme van de VU te Amsterdam. Maar belangstelling voor Wilma, en breder: de kring der Jong-Protestantse auteurs uit de periode 1918-1940 blijft nodig! Wilt u daaraan uw steentje bijdragen, neem dan contact op met dr. G.W. Marchal, Dorpsstraat 33, 7361 AR Beekbergen, telefoon 055-5063469. Een e-mail aan Hans Werkman (hanswerkman@hetnet.nl) kan eventueel ook.

4 april 2002. Het twintigste, drie maanden te laat verschenen nummer van het christelijke literaire tijdschrift Liter opent met de volledige versie van een interview met de dichter C.O. Jellema, dat in ingekorte vorm verscheen in het Reformatorisch Dagblad (datum wordt niet genoemd). Dr. George Harinck doet verslag van zijn belevenissen in New York, slaviste Petra Couvée schrijft twintig pagina's vol over de religieuze herleving in de hedendaagse Russische poëzie en Jac. Schaeffer (historicus en redactie-adviseur) levert een veel te lange recensie over een boek van Puchinger. Schaeffer, die in de inhoudsopgave opeens Jaap heet, begint zijn verhaal met de zin: "George Puchinger (1921-1999), historicus en journalist, was decennialang een begrip in gereformeerd Nederland, in elk geval bij academici en studenten." Een zin die typerend is voor hetgeen Liter beoogt. ("Liter: een begrip voor academici en studenten.")

Ook historisch getint, maar wel de meest interessante bijdrage in Liter 20 is het artikel van Vooys-redacteur Patrick Rooijackers over P.H. van Moerkerken (1877-1951). Diens belangrijkste werk: de zesdelige romancyclus 'De gedachte der tijden' uit 1918-1924, herdrukt in 1948. Rooijackers gaat met name in op Van Moerkerkens filosofische thema's. Alleen de onbaatzuchtige liefde (caritas) hield P.H. van Moerkerken uit het christelijk geloof over. Latere romans van hem zijn: 'De wil der goden' (1933) en 'Naar de eenzaamheid' (1946).

Liter: perfect vormgegeven, maar zo verschrikkelijk saai. Ik vraag me af voor welke schrijver het een stimulans is in dit tijdschrift te mogen publiceren. Dat het merendeel van de medewerkers bestaat uit neerlandici en historici, die vakmatig artikelen schrijven voor dit blad, zegt eigenlijk al genoeg. De inbreng uit de hoek van het voormalige Icarus (Rien van den Berg, Hilbrand Rozema en Menno van der Beek) is dan nog het meest verfrissend. Liter biedt, dat kan elke lezer narekenen, veel te weinig nieuw materiaal (verhalen, gedichten). Bestaat de christelijke literatuur dan uitsluitend als geschiedenis?

Reacties:

"Voor essays en geschiedenis alleen is zo'n blad een veel te ruim slobberpak," vindt Bert Hofman. Tjerk de Reus is het daar niet mee eens en stelt: "Voor literatuurkritiek vanuit een christelijk levensbesef is een blad als Liter onmisbaar."

Alfred Valstar peilt het intellectuele niveau van Liter en pleit voor meer experiment en openheid.

Marge-redacteur Rick de Gier vraagt zich af of er ook daadwerkelijk iemand is die het voor elkaar krijgt Liter van a tot z te lezen – Albert van Kasperen zegt van wel! Niek Mandemaker tenslotte meent dat Bert van Weenen te streng is.

In de weblog van maart 2002: Derde roman 'Steenkind' van Robert Haasnoot; vereniging Schrijvenderwijs opent website; nieuwe paasgedichten; geloofsbelijdenis van Willem Jan Otten in Roodkoper; Kellendonklezing door Kees Fens.