Weblog augustus 2002

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

7 augustus 2002. In Liter 21 (maartnummer, verschenen in juli) wordt uitvoerig stilgestaan bij de poëzie van L.F. Rosen. Rosen
zelf schreef een boeiende column over zijn gedicht 'Paaszaterdag', waar Rien van den Berg een enthousiaste uitleg aan toevoegt. "Er wordt ons in de Bijbel," zo schrijft Rosen, "veel verteld over de menswording en het lijden van Christus, maar over het lijden van zijn Vader blijven wij goeddeels in het duister. Tijdens de kruisiging van zijn Zoon moet God de mens zeer dicht zijn genaderd, moet Hij – zo stel ik mij dit voor – zeer menselijke trekjes hebben gekregen. Het is voor mij het ultieme moment waarop God de Vader mens is geworden. Ja, en dan wordt het paasverhaal ook voor ongelovigen interessant en kan, nee moet het de poëzie in." Op de koop toe wordt L.F. Rosen ook nog door Van den Berg geïnterviewd
(blz. 14-21).

Opmerkelijk is de aandacht voor niet-gelovige auteurs die christelijke thema's gebruiken (Anton Ent, L.F. Rosen). Een lijn die ik bij Chroom al diverse jaren volg en die zo te zien navolging krijgt in het tijdschrift Liter. Een verbreding ten opzicht van Woordwerk die ik uiteraard van harte toejuich.

Gerda van de Haar werpt in Liter 21 een blik over de grenzen in een groot essay over de Frans-Amerikaanse filosoof René Girard. Als voorbeeld voor Girard's morele leesmethode behandelt Van de Haar in het kort de roman Mystiek lichaam van Frans Kellendonk.

Literatuurgeschiedenis kun je terugvinden in de bijdragen van C. van der Kooi (over sporen van God), George Harinck (het oorlogs-dagboek van Edith Velmans) en Gerhard Mulder (over vergiffenis in het werk van J.K. van Eerbeek).

Gelijktijdig met Liter 21 verscheen er een bundel met verhalen van J.K. van Eerbeek, samengesteld door Hans Werkman (en ingeboekt als Liter 22/23). Van Eerbeek, die leefde van 1898 tot 1937, is het onderwerp van Werkmans nieuwste biografische studie. In 'Huis van bewaring' staan verhalen en romanfragmenten uit 1924-1942, die Werkman waar hij dat nodig achtte, bewerkte. Ouderwetse uitdrukkingen zijn vervangen door hedendaags Nederlands, sprongen in de werkwoordstijden zijn gladgestreken. Voor puntkomma's en gedachtestippeltjes had Van Eerbeek "een te grote voorkeur", vind zijn biograaf nu, en die "leesvertragers", zoals Werkman ze noemt, zijn daarom met harde hand uit de teksten verwijderd... Terwille van de moderne lezer, die – zo voeg ik daaraan toe – kennelijk te beroerd is om een kleine extra inspanning te leveren om door te dringen tot de sfeer van zeventig jaar geleden... Een wel heel vreemde manier om een auteur wiens werk je bewondert, te eren!

Enig idee wat er zou gebeuren als de methode-Werkman zou worden toegepast op de romans van James Joyce of van Louis-Ferdinand Céline? Of op het werk van Simon Vestdijk: elke zin inkorten tot maximaal twintig woorden! Van de authenticiteit van de literaire tekst blijft zo niet veel over, ben ik bang. Iemand met belangstelling voor literatuur uit de jaren dertig wil helemaal niet dat die typische jaren dertig-stijl wordt aangepast aan de grillen van 2002. Het is gewoon... geschiedvervalsing... Dan kun je nog beter teruggrijpen op het cahier over J.K. van Eerbeek van C. Bregman (Kampen 1979, 80 blz.). "Behoudens de spelling die werd aangepast, is niets in de verhalen gewijzigd of weggelaten," aldus Bregman. En zo... hoort het ook!

Nog beter kun je bij een antiquariaat Van Eerbeeks romans 'Lichting '18' (1932), 'Strooschippers' (1934) en 'Beumer & Co' (1937) aanschaffen voor een historisch betrouwbare indruk van het proza van deze Jong-Protestantse auteur. 'Huis van bewaring', 144 pagina's dik, is een zware misser.

6 augustus 2002. Tjerk de Reus plaatst in zijn bespreking van de roman 'Carrière' van de Engelse auteur Susan Howatch kritische kanttekeningen bij dit bejubelde boek. "Ik vermoed," zo schrijft De Reus, "dat het enthousiasme over Howatch uit christelijke hoek vooral berust op tevredenheid over haar christelijke wereldbeeld. Gemakshalve vergeet men dan dat de roman niets te raden overlaat, een compleet sluitend wereldbeeld presenteert en daarom als literair werk onbevredigend is. Nog afgezien van de eigenlijke inhoud van Howatch' wereldbeeld, want daar val je van de ene verbazing in de andere."

Lees de volledige recensie...

In de weblog van juli 2002: Leven en werk van dichter A. Marja; gedichten van Menno van der Beek bij Meander; homepage van Réne van Loenen; humoristische columns van Adrian Verbree; reacties op het cultureel jaarboek Katern.