Weblog november 2002

Chroom Digitaal Weblogarchief

door Bert van Weenen

19 november 2002. Het christelijke culturele tijdschrift Marge, waarvan sinds voorjaar 2000 slechts drie nummers verschenen, bestaat niet meer. In plaats daarvan kunt u terecht op de nieuwe site www.garfunkel.nl.

"Na een kleine twee jaar ploeteren, zijn we er als redactie achter gekomen dat het maken van een mooi blad veel inspanning en nog meer geld vergt," staat te lezen in de afscheidsbrief die de abonnees vandaag ontvingen. "Vooral dat laatste ontbreekt. Daarom besloten we de gedrukte versie van Marge te vervangen voor een digitaal e-zine. Stukken goedkoper en net zo leuk."

Op de site van Garfunkel.nl veel aandacht voor de nieuwste speelfilms. "Film" wordt dan ook als eerste genoemd in de knoppenbalk, gevolgd door "Muziek", "Boek & tekst" en "Kunst". Met "kunst" wordt beeldende kunst bedoeld: schilderijen en opmerkelijk genoeg ook stripboeken (Hermann, Vance, Andreas). Het Garfunkel-archief bevat op dit moment 39 items. Van de boekbesprekingen wil ik er twee expliciet noemen:

• Stijn Postema over 'De binding' van Daniël van den Bos
• Maarten Brands over 'Wederkomst' van Louis Krüger

Het opiniekarakter van Marge is op de website terug te vinden in de rubriek "Columns & commentaar". En een apart gedeelte van de site is ingericht voor eigen werk van de redactieleden.

Alles bij elkaar ziet het er netjes uit: een website met potentieel. Hopelijk komt deze overschakeling van papier naar internet de productie van met name boekbesprekingen ten goede. Want dat was de afgelopen jaren bij Marge wel een beetje karig.

Brief van de redactie aan de lezers van Marge
Interview uit mei 2000 met Rick de Gier

15 november 2002. Waarom in de bloemlezing 'Altijd boe' de bekendste boerendichter H.H. ter Balkt ont-breekt, begrijp ik niet, maar andere "natuurdichters" als Aart van der Leeuw, Chris J. van Geel, Richard Minne en Rutger Kopland staan er in elk geval wel in. Laatstgenoemde zelfs met drie gedichten, net als de in Staphorst opgegroeide Koos Geerds. Zowel Kopland als Geerds tonen ook de minder romantische kanten van het koeienleven. Of
zoals Jan Willem Schulte Nordholt
het formuleert op een van de eerste bladzijden van 'Altijd boe':

In een vergeefse poging om te zingen
loeien ze klaaglijk langs de groene grond

Voor een lichte toets zorgen Jan de Bas, Karel Eykman, K. Schippers ("haar laatste woord/ is altijd/ boe"), Kees Stip, Louis Verbeeck, R. Waskowsky, Ivo de Wijs en Daan Zonderland.

Rien van den Berg en Liesbeth Goedbloed stelden deze gevarieerde bundel samen; de uitgever is Mozaïek in Zoetermeer. Als voorproefje hieronder het door Van den Berg en Goedbloed geselecteerde, impressionistische vers van Jacob Winkler Prins (1849-1904):

TREK-OS

Uit koele kalme schaduw van het bos,
Treedt langzaam-aan kopschuddend-schomlend, de os;

Treedt op het blinkend zandpad, dat, gevlekt
Met tak- en bladeren-schaûw, is overdekt

Van brandend zonlicht, zomer-zon-gegloor
De hele dag, van vroeg tot 's avonds, door.

Hij keert naar stal en ziet het open hek...
Een korte ruk aan 't leidzeel... Uit zijn bek

Valt vlokkig schuim, en eensklaps staat hij pal,
De voerman roept... Daar zijn de kindren al!

Ze klimmen naast hem, allen rood en ros,
Op 't kleine bankje, naast hem met geklos.

Dan weer een rukje aan 't leidzeel rond de bek
En langzaam-aan gaat 't weer vooruit, trek, trek.

11 november 2002. De eerstvolgende literatuurdag van het Christelijk Literair Overleg (CLO) zal D.V. plaatsvinden op zaterdag 8 maart 2003 en heeft als thema: "Meer tussen hemel en aarde – leven en dood in de letteren". Locatie als vanouds College De Heemlanden in Houten, van 9.30-16.00 uur. Meer informatie kunt u te zijner tijd vinden op de CLO-site.

8 november 2002. In een groot interview
in Vrij Nederland van deze week vertelt succesauteur Vonne van der Meer over 'Laatste seizoen', het derde deel van haar Vlieland-trilogie. "Het is onvermijdelijk," zegt Van der Meer tegen interviewster Marjo van Soest, "dat wat me bezighoudt in mijn boeken terechtkomt. Maar dat betekent niet, zoals boze tongen weleens beweren, dat mijn werk opeens vroom geworden is."

Ongeveer gelijktijdig verscheen het derde deel van de België-trilogie van Tom Lanoye, 'Boze tongen', dat werd voorafgegaan door 'Het goddelijke monster' (1997) en 'Zwarte tranen' (1999).

Het is verleidelijk deze twee indrukwekkende drieluiken met elkaar te vergelijken.

Tegenover Van der Meers traditionele eenheidsgevoel (geloof, menselijkheid) staat het meerstemmige postmoderne levensgevoel van Lanoye. Beide auteurs schreven voor toneel, maar de dramatiek, het toneelmatige is bij Shakespeare-vertaler Lanoye veel uitbundiger dan bij Van der Meer. Dat blijkt ook uit de personages: de gewetensvolle, weldenkende personages van Vonne van der Meer vertoeven in een geheel andere wereld dan de excentrieke figuren uit de bovenlaag van het Belgische volk die Tom Lanoye in zijn romans opvoert.

"Het leven in Naarden-vesting is saai," merkt Vonne van der Meer op in het VN-interview. "Er is hier 's avonds niets te doen. In die saaiheid gedij ik het beste." Met een verwijzing naar Edna O'Brien trekt zij deze lijn door naar haar leven als literair auteur. Het gaat haar vooral om zelfinzicht, gewetensvragen, de binnenkant. "Schurken interesseren me wel, maar gewetenloze? Ik vind de reflectie achteraf veel interessanter." Dat is wel wat anders dan Lanoyes beschrijving van de buitenkant van het moderne leven: politiek, macht, geld, corruptie en moord.

De positieve, opbouwende verhalen van Van der Meer ("Ik zal mijn personages nooit in totale ontreddering achterlaten") lijken voor totaal andere lezers geschreven dan de liefhebbers van Lanoyes rauwe beschrijvingen van de chaos en destructie bij onze zuiderburen.

Als ik een keus zou moeten maken, zou ik zeggen: In de boeken van Lanoye is wat taalgebruik betreft meer te beleven dan in het zoetsappige alsmaar voortkabbelende proza van Vonne van der Meer. Een wereld van verschil, deze twee trilogieën, en persoonlijk geef ik de voorkeur aan het woeste geluid van Tom Lanoye, boven het serene gemijmer van Vonne van der Meer.

Tjerk de Reus over 'Eilandgasten' (1999)

Informatie over de boeken van Vonne v/d Meer (Contact)
Informatie over de boeken van Tom Lanoye (Prometheus)
Website van Tom Lanoye

Postscriptum 10 november 2002: Bij de Libris boekhandels is onder de titel 'Drie zomers' een speciaal introductieboekje verschenen met verhalen van Vonne van der Meer. Het boekje telt 128 bladzijden en kost slechts € 2,95.

De drie verhalen die Van der Meer voor Libris uitkoos, zijn: hoofdstuk 3 van 'Eilandgasten', hier: 'Leo, april 1997' hoofdstuk 4 van 'De avondboot', hier: 'Josje, Ben, Jeroen, Dimitri, juli 1998' hoofdstuk 2 van 'Laatste seizoen', hier: 'Betty en Herman, mei 1999'

5 november 2002. Al eerder uitte Hans Werkman in het Nederlands Dagblad kritiek op het culturele jaarboek Katern (zie weblog van 9 juli). Aansluitend bij Werkmans kritiek en de reactie van Bert de Jong daarop, schreef ook Gert van de Wege een bespreking van Katern X, gepubliceerd in het Reformatorisch Dagblad van 23 oktober.

Gert van de Wege volgt in zijn recensie de theologische lijn waar ook Hans Werkman en Bert de Jong op zaten. "Het gaat," zo schrijft hij, "om zingeving, om transcendentie, om spiritualiteit: een religieuze oersoep met eventueel een christelijk fond. Het is ongeveer deze modern-gereformeerde mentaliteit waarvan de tiende aflevering van Katern vol is." Vooral de lezing 'Literatuur en ethiek' van Gerrit Manenschijn, ooit gehouden voor de auteursvereniging Schrijverskontakt, valt slecht: "Dat de redactie Manenschijns bijdrage zo prominent in deze aflevering van Katern heeft geplaatst, is symptomatisch voor het niveau van het geheel. De aantekeningen van Gerda van de Haar over een gedicht van Judith Herzberg en anderhalf geslaagd gedicht kunnen dit jaarboek niet redden."

Verder vraagt Van de Wege zich af, of een jaarboek zonder kronieken wel "jaarboek" mag heten. Wellicht kunnen de culturele lezingen die Kees Blokland, voorzitter van het Christelijk Cultureel Studiecentrum, ons in het vooruitzicht stelt, dit gat vullen?

Lees de volledige recensie door Gert van de Wege

In de weblog van oktober 2002: Nieuw magazine over christenen en internet; symposium over geloof en kunst met Antoine Bodar en prof. J. Douma; Nederlands Dagblad sluit digitaal recensiearchief af; homepage van literatuurcriticus Tjerk de Reus; CLK-onderzoek onder christelijke uitgevers en boekhandels.